TAKVA KAVRAMI

Y r d . D o ç . D r . M e h m e t S O Y S A L D I *



G 0 R 0 ^ :

B u g ü n T ü r k ç e m i z d e k u l l a n d 1 1 m 1 z k e l i m e l e r i n b i r ç o u K u r â n k e l i m e l e r i d i r . B u k e l i m e l e r a s 1 l l a r 1 i t i b a r 1 y l a A r a p ç a o l m a l a r 1 n a r a m e n , k ü l t ü r ü m ü z ü n r u h u m e s a b e s i n d e o l a n 0 s l a m i y e t l e b e r a b e r d i l i m i z e v e g ö n ü l l e r i m i z e y e r l e _ m i _ , d ü _ ü n c e u f u k l a r 1 m 1 z 1 d e i _ t i r i p g e n i _ l e t m i _ t i r .

K e l i m e l e r b i r d i l i n y a p 1 t a _ l a r 1 d 1 r . D i l d e d ü _ ü n c e n i n k e n d i n i i d r a k e t t i i i k l i m , y e _ e r i p b o y a t t 1 1 t o p r a k t 1 r . 　 0 n s a n 1 n , b i l d i i k e l i m e l e r i n k e m i y e t v e k e y f i y e t i o r a n t 1 s 1 n d a t e f e k k ü r u f k u g e n i _ l e r . K u r â n d i l i A r a p ç a d a n g e l e n k e l i m e l e r , m i l l e t i m i z i n d ü _ ü n c e u f u k l a r 1 n 1 a ç m 1 _ , o n l a r a y e n i s a h a l a r d a d ü _ ü n m e i m k a n 1 v e r m i _ t i r . T ü r k ç e o k e l i m e l e r l e z e n g i n b i r m u h t e v a k a z a n m 1 _ t 1 r .

B a _ l a n g 1 ç t a K u r â n î a n l a m l a r 1 i l e d i l i m i z e g i r e n k e l i m e l e r z a m a n l a b i r t a k 1 m m â n â k a y m a l a r 1 n a u r a y a r a k d e i _ m i _ l e r d i r . B u n a p a r e l e l o l a r a k d ü _ ü n c e _ e k l i v e k 1 y m e t h ü k ü m l e r i d e d e i _ i k l i e u r a m 1 _ t 1 r . D a h a a ç 1 k b i r i f a d e i l e , T ü r k ç e m i z d e k i K u r â n a s 1 l l 1 k e l i m e l e r , K u r â n î m a n a l a r 1 n 1 k a y b e d i n c e , b u n l a r a d a y a l 1 d ü _ ü n c e d e i s t e r i s t e m e z K u r â n î t e m e l i n d e n u z a k l a _ m 1 _ t 1 r . B u n d a n d o l a y 1 z a m a n z a m a n b u m â n â d e i _ i k l i k l e r i i l e o l u _ a n y a n l 1 _ v e y a e k s i k a n l a m l a r a e n g e l o l u n a r a k , d ü _ ü n c e K u r â n î t e m e l i n e o t u r t u l m a l 1 d 1 r . A k s i t a k d i r d e h â d i s e l e r i , m e s e l e l e r i , i n s a n l a r 1 , h a r e k e t t a r z l a r 1 n 1 v e f i k i r l e r i d e e r l e n d i r i r k e n , K u r â n 1 n i h t i v a e t t i i h a k i k a t t e n u z a k l a _ 1 l m a s 1 n a r a m e n , b u d e e r l e n d i r m e K u r â n a u y g u n z a n n e d i l i r . N e t i c e d e d e , i s t e n m e d i i h a l d e , h a t a l 1 h a r e k e t l e r , K u r â n î d i y e s ü r d ü r ü l ü r .

K e l i m e l e r i n z a m a n i ç e r i s i n d e k i m â n â d e i _ i k l i k l e r i s e m a n t i k i l m i n i n k o n u s u d u r . S e m a n t i k i s e ; b i r d i l i n a n a h t a r t e r i m l e r i ü z e r i n d e k i a n a l i t i k ç a l 1 _ m a d 1 r . Y a n i k e l i m e l e r i n t a r i h î s e y i r i ç e r i s i n d e k a z a n d 1 1 m a n a l a r b a k 1 m 1 n d a n y a p 1 l a n b i r i n c e l e m e d i r . S e m a n t i k i l m i n i n v e r i l e r i n d e n d e i s t i f a d e e d e r e k K u r â n - 1 K e r i m d e T a k v â 　 v e a y n 1 k ö k t e n g e l e n i t t i k â 　 , m u t t a k î 　 k e l i m e l e r i n i n s e m a n t i k t a h l i l i n i y a p a r a k , t a k v a n 1 n 0 s l â m î h a k i k a t i n i n K u r â n 1 _ 1 1 n d a o r t a y a k o n m a s 1 s a n 1 r 1 m ç o k f a y d a l 1 o l a c a k t 1 r .

K u r â n - 1 K e r i m i o k u y a n k i m s e , i t t i k â 　 , m u t t a k î 　 v e t a k v a 　 k e l i m e l e r i n e s 1 k s 1 k r a s t l a r . A r a p ç a b i l m e s e d e b u n l a r 1 n m ü h i m b i r m â n â i f a d e e t t i k l e r i n i h i s s e d e r . E e r A r a p ç a b i l i n i r s e , t a k v a 　 n 1 n d a K u r â n 1 n ç o k ö n e m l i b i r m e f h u m u o l d u u a ç 1 k c a g ö r ü l ü r . K u r â n b u g i b i b a z 1 m e f h u m l a r 1 n ü z e r i n d e , d i e r l e r i n e n a z a r a n d a h a ç o k d u r m a k t a v e o n l a r 1 h e r m ü n a s e b e t t e t e k r a r e d e r e k , â d e t a b u n l a r 1 n d a i m a g ö z ö n ü n d e t u t u l m a l a r 1 g e r e k t i i n e i _ a r e t e t m e k t e d i r .



A - L ü g a t A ç 1 s 1 n d a n T a k v a :

T a k v a 　 v e i t t i k â 　 k e l i m e l e r i , V e - K â f i i l i n i n m a s t a r 1 o l a n v i k â y e 　 d e n g e l m e k t e d i r . V e - K â 　 f i i l i n i n v a k y e n 　 , v â k 1 y e t e n 　 , t e v k 1 y e t e n 　 v e v i k â e n 　 _ e k l i n d e d e i _ i k m a s t a r l a r 1 d a v a r d 1 r . B ü t ü n b u m a s t a r l a r 1 n h e p s i : b i r _ e y i m u h a f a z a e t m e k , e z i y e t t e n k o r u m a k , h i m â y e e t m e k , z a r a r v e r e c e k _ e y d e n o n u s a k 1 n m a k , o n d a n ç e k i n m e k 　 , b i r _ e y i b a _ k a b i r _ e y l e , b i r t e h l i k e y e k a r _ 1 k o r u m a y a a l m a k 　 m â n â l a r 1 n 1 t a _ 1 r l a r .

0 b n S i d e : 0 t t i k â n 1 n e s a s m a n a s 1 ; i k i _ e y a r a s 1 n a e n g e l k o y m a k t 1 r . 　 　 o n d a n k a l k a n i l e i t t i k â e t t i 　 d e n i r . B u n u n m a n a s 1 , o b a h s e d i l e n _ e y i l e k e n d i a r a s 1 n a k a l k a n 1 e n g e l y a p t 1 , _ e k l i n d e a n l a _ 1 l 1 r 　 d e r . R a s u l u l l a h 1 n
　 b i r y a r 1 m h u r m a i l e d e o l s a , s a d a k a v e r e r e k , k e n d i n i z i c e h e n n e m d e n k o r u y u n u z . 　 h a d i s i , b i r _ e y i - y a n i n e f s i - b a _ k a b i r _ e y i l e - y a n i y a r 1 m h u r m a d a o l s a s a d a k a y 1 k a l k a n e d e r e k - , b i r t e h l i k e y e k a r _ 1 ( c e h e n n e m i n a t e _ i n e k a r _ 1 ) m u h a f a z a e t m e k 　 o l a n a s 1 l m a n a s 1 n 1 a ç 1 k c a g ö s t e r m e k t e d i r .

K ö k i t i b a r 1 y l a b u m a s t a r l a r a d a y a n d 1 1 n 1 b e l i r t t i i m i z t a k v a 　 k e l i m e s i , b i r i s i m d i r . 0 t t i k â 　 k e l i m e s i d e a s l 1 n d a , i f t i a l 　 v e z n i ü z e r i n e i v t i k â 　 _ e k l i n d e o l u p , v i k â y e y i k a b u l e t m e k , b a _ k a b i r d e y i _ l e v i k â y e y e g i r m e k , y a n i e l e m v e z a r a r v e r e c e k _ e y l e r d e n s a k 1 n 1 p k e n d i n i i y i c e k o r u m a a l t 1 n a a l m a k 　 m a n a s 1 n a d 1 r .

0 t t i k â 　 v e o n u n i s m i o l a n t a k v a 　 , l ü g a t i t i b a r 1 y l e , k u v v e t l i b i r h i m a y e y e g i r m e k , k o r u n m a k , k e n d i n i m u h a f a z a a l t 1 n a a l m a k 　 d e m e k o l u r . Ç o u l u e t k i y â 　 o l a n t a k î i s m i i l e m ü t t a k î 　 i s i m l e r i d e a y n 1 m a n a i l e i l g i l i o l a r a k , t a k v a n 1 n i s m - i f â i l i o l u p , t a k v a i l e m u t t a s 1 f o l a n k i m s e 　 a n l a m 1 n a g e l m e k t e d i r .

B - T a k v a n 1 n I s t 1 l â h î A n l a m 1 :

T a k v a k e l i m e s i n i n 1 s t 1 l â h î a n l a m 1 i l e i l g i l i o l a r a k b i r ç o k t a r i f y a p 1 l m 1 _ t 1 r . B i z b u r a d a e n m e _ h u r l a r 1 n 1 z i k r e d e c e i z .

B u h u s u s t a A b d u l l a h e t - T u n û s î _ ö y l e d i y o r : T a k v a n 1 n h a k i k a t 1 ; e m r e d i l e n i y e r i n e g e t i r m e k , n e h y e d i l e n d e n d e k a ç 1 n m a k t 1 r . 　

G a z â l î i s e b u k o n u d a _ u n l a r 1 s ö y l e m e k t e d i r : K u l i ç i n t a k v a , k e n d i s i y l e g ü n a h l a r 1 a r a s 1 n d a , g ü n a h l a r 1 t e r k e t m e h u s u s u n d a k u v v e t l i b i r s a b 1 r v e g a y r e t e n g e l i h â s 1 l o l u n c a y a k a d a r k a l b i n i , s a n k i o g ü n a h 1 h i ç i _ l e m e m i _ g i b i t e m i z l e m e s i d i r . V e y a m ü b a h v e h e l a l o l a n _ e y l e r i n f a y d a s 1 z o l a n 1 n d a n k a ç 1 n m a k t 1 r . 　
M ü c â h i d d e _ ö y l e d i y o r : T a k v a , i s y a n e t m e y i p , i t a a t e t m e k t i r . U n u t m a y 1 p z i k r e t m e k t i r . K ü f ü r ( n a n k ö r l ü k ) e t m e y i p _ ü k r e t m e k t i r . 　

0 b n D ü r e y d i s e ; t a k v a , n e f s i a m e l - i s â l i h i l e a z a p v e g ü n a h t a n k o r u m a k t 1 r . 　 d i y o r .

A s r 1 m 1 z 1 n m ü f e s s i r l e r i n d e n S e y y i d K u t u b d a t a k v a h a k k 1 n d a _ u n l a r 1 s ö y l e m e k t e d i r : T a k v a , K u r â n d a n f a y d a l a n m a e h l i y e t i v e r e n d i r . K a l b i n k i l i t l e r i n i a ç a n t a k v a , o n u r u n k a l b e g i r e r e k v a z i f e s i n i y a p m a s 1 n 1 s a l a r . F a y d a l 1 h e r _ e y i t u t u p k a l d 1 r a b i l m e e , k a r _ 1 l a y 1 p h ü s n ü k a b u l g ö s t e r m e y e v e h a y r a ç a 1 r 1 l d 1 1 n d a i c â b e t e t m e y e k a l b i h a z 1 r l a y a n t a k v a d 1 r . K u r â n d a h i d â y e t i b u l m a k i s t e y e n k i m s e n i n , o n a s e l i m k a l p l e v e h u l u s - u n i y y e t l e t e v e c c ü h e t m e s i z a r u r î d i r . D a h a s o n r a b u n a ( K u r â n ) , k o r k a n , k o r u n a n , d a l â l e t e d ü _ m e k t e n y a h u t h e r h a n g i b i r s a p 1 k l 1 k t a r a f 1 n d a n a v l a n m a k t a n ç e k i n e n b i r k a l b e y a n a _ m a s 1 l â z 1 m g e l i r . 0 _ t e o v a k i t K u r â n e s r a r v e e n v a r 1 n 1 a ç a r . V e k e n d i s i n e t a k v a , k o r k u v e h a s s a s 1 y e t l e m ü c e h h e z o l a r a k b u e s r a r v e e n v a r 1 k a b u l e g e l e n k a l b e o n u a k t a r 1 r . . . Ö m e r 0 b n H a t t a b ( r . a ) , Ü b e y y 0 b n K â b a t a k v a n e d i r ? 　 d i y e s o r d u u n d a Ü b e y y : D i k e n l i y o l d a h i ç y ü r ü m e d i n m i ? 　 d e d i . H z . Ö m e r : Y ü r ü d ü m ! 　 d e y i n c e o z a m a n n e y a p t 1 n ? 　 d e d i . P a ç a l a r 1 m 1 s 1 v a y 1 p g a y r e t s a r f e t t i m 　 c e v a b 1 n 1 a l d 1 k t a n s o n r a : 0 _ t e t a k v a o d u r 　 d e d i .

B u d u r i _ t e t a k v a . . . V i c d a n d a d u y a r l 1 l 1 k , _ u u r d a b e r r a k l 1 k , d e v a m l 1 k o r k u , d a i m î s a k 1 n m a , y o l u n d i k e n l e r i n d e n k o r u n m a . . . H a y a t y o l u n u n . . . ^ e h v e t l e r i n v e ç e _ i t l i a r z u l a r 1 n d i k e n l e r i n i n s a r d 1 1 y o l . . . K o r k u v e v e h i m d i k e n l e r i n i n s a r d 1 1 y o l . . . B o _ ü m i t l e r i n b a l a n d 1 1 d i k e n l i y o l . . . F a y d a v e z a r a r d a n a c i z k i m s e l e r i n b o _ k o r k u l a r 1 n 1 n s a r d 1 1 d i k e n l i y o l . . . V e d a h a y ü z l e r c e k o r k u l a r . . . 　

B a _ k a b i r t a r i f t e i s e t a k v a _ ö y l e a n l a t 1 l m a k t a d 1 r :
a ) T a k v a , _ i r k t e n s a k 1 n m a k , b i d a t t e n k a ç 1 n m a k v e f e r î g ü n a h l a r d a n k o r u n m a k t 1 r .
b ) D i n h u s u s u n d a z a r a r v e r e c e i n d e n k o r k t u u n _ e y l e r d e n k a ç 1 n m a k t 1 r .
c ) T a k v a y ü c e b i r h a z i n e d i r . E e r o n a u l a _ 1 l 1 r s a , o n d a ; _ e r e f l i c e v h e r l e r , k 1 y m e t l i b i r n e f i s , ç o k h a y 1 r ( i y i l i k ) , t ü k e n m e z b i r r 1 z 1 k , k e n d i s i n d e d ü n y a v e â h i r e t i y i l i k l e r i n i n t o p l a n d 1 1 b i r h a s l e t o l a n b ü y ü k b i r a l 1 _ k a n l 1 k b u l u n u r . 　

B ü t ü n b u t a r i f l e r d e n a n l a _ 1 l d 1 1 n a g ö r e t a k v a ; A l l a h T e â l â n 1 n e m i r l e r i n i t u t u p , y a s a k l a r 1 n d a n k a ç 1 n m a k , k a l b i g ü n a h l a r d a n t e m i z l e m e k , i s y a n e t m e y i p , i t a a t e t m e k , A l l a h 1 z i k r e t m e k , O n u n n i m e t l e r i n e k a r _ 1 n a n k ö r l ü k e t m e y i p _ ü k r e t m e k , _ i r k t e n s a k 1 n m a k , b i d a t t e n k a ç 1 n m a k , d i n h u s u s u n d a , b ü t ü n z a r a r l 1 o l a n _ e y l e r d e n s a k 1 n m a k , m ü b a h o l m a k l a b i r l i k t e f a y d a s 1 z o l a n _ e y l e r l e d e f a z l a m e _ g u l o l m a m a k t 1 r .

N e t i c e o l a r a k b ü t ü n b u z i k r e t t i i m i z b i l g i l e r d e n d e a n l a _ 1 l d 1 1 g i b i ; t a k v a n 1 n 1 s t 1 l â h î v e l ü g a v î m a n a s 1 a r a s 1 n d a b i r i l i _ k i n i n o l d u u a ç 1 k b i r _ e k i l d e g ö r ü l m e k t e d i r .

L ü g a t m a n a s 1 n d a , b i r z a r a r v e t e h l i k e k a r _ 1 s 1 n d a o n d a n ç e k i n i p , s a k 1 n a r a k k e n d i n i k o r u m a k i ç i n a l d 1 1 t e d b i r l e i n s a n 1 n g i r d i i b i r m u h a f a z a h a l i m e v c u t t u r . I s t 1 l â h î m a n a d a d a b u u n s u r l a r v a r . G e n e l o l a r a k b i r ç o k _ e y d e n k o r k a n i n s a n i ç i n , â h i r e t t e , o n u b e k l e y e n h a k i k a t l e r v e t e h l i k e l e r k a r _ 1 s 1 n d a â h i r e t e m n i y e t i a ç 1 s 1 n d a n t a k 1 n 1 l a c a k t a v 1 r l a r m e v c u t t u r .


C - K u r â n Ö n c e s i ( C â h i l i y y e D ö n e m i n d e ) T a k v a :

T a k v a k e l i m e s i c â h i l i y y e d e v r i n d e , H a n i f l e r v e ^ â i r Z ü h e y r 0 b n E b î S ü l m a g i b i Y a h u d i d i n i n i n e t k i s i n d e k a l m 1 _ o l a n l a r h a r i ç , h i ç k i m s e i ç i n d i n î b i r a n l a m t a _ 1 m 1 y o r d u . T a k v a d a n g e l e n m ü t t a k î 　 , A l a h 1 b i r l e y e n m ü m i n 　 d e m e k t i r . B u k e l i m e b u m a n a s 1 y l a Ü m e y y e 0 b n E b î S a l t 1 n _ i i r i n d e v e d î n î g ö r ü _ l e r i n d e h a n i f k a b u l e d i l e n L e b î d i n d i v â n 1 n d a g e ç e r . B u r a d a Z ü h e y r 0 b n E b î S ü l m â n 1 n d i v a n 1 n d a _ u i l g i n ç m i s a l y e r a l m a k t a d 1 r :



T a k v a o n u n h u y u n d a n d 1 r . A l l a h v e a k r a b a l 1 k b a 1 , o n u k ö t ü a y a k s ü r ç m e l e r i n d e n k o r u r . 　

0 s l a m d a n ö n c e k i e d e b i y a t 1 o k u y a n l a r 1 n h e p s i n i n , k e l i m e n i n c â h i l i y y e d e v r i n d e k i m a n a s 1 n 1 a ç 1 k b i r _ e k i l d e a n l a m 1 _ o l m a l a r 1 m ü m k ü n d e i l d i r . Y a l n 1 z i t t i k â 　 f i i l i n i n 0 s l a m d a n ö n c e k i _ â i r l e r i n e n ç o k k u l l a n d 1 k l a r 1 k e l i m e l e r d e n b i r i o l m a s 1 , b i z i m m a k s a d 1 m 1 z i ç i n y e t e r l i d i r . K e l i m e y e h e m e n h e r y e r d e v e a y n 1 k a v r a m y a p 1 s 1 i ç i n d e r a s t l a r 1 z . B u n a a i t ç o k ö r n e k v a r d 1 r . B u ö r n e k l e r g ö s t e r m e k t e d i r k i k e l i m e , z ü h d 　 _ ö y l e d u r s u n , h e r h a n g i b i r d i n î a n l a m 1 d a h i t a _ 1 m a m a k t a d 1 r . O h a l d e b u ö r n e k l e r i n g ö s t e r d i i a s 1 l m a n a n e d i r ? B u h u s u s u h i ç b i r _ e y e t - T i b r î z î n i n D i v a n u l - H a m a s e ü z e r i n e y a z d 1 1 _ e r h t e v e r d i i f o r m ü l k a d a r g ü z e l i z a h e d e m e z . 0 z u t s u , e t - T i b r î z î n i n i t t i k â y 1 _ ö y l e t a n 1 m l a d 1 1 n 1 b e l i r t m e k t e d i r :


0 t t i k â ; s e n i n l e ( A ) k o r k t u u n _ e y ( B ) a r a s 1 n a , s e n i ( B d e n ) k o r u y a c a k b i r e n g e l ( C ) y i k o y m a n d 1 r . 　 K 1 s a c a i t t i k a b i r _ e y v a s 1 t a s 1 y l a k e n d i n i s a v u n m a d 1 r . G e n e l d u r u m _ ö y l e d i r : B i r a d a m ( A ) k e n d i s i i ç i n t e h l i k e l i , t a h r i p k a r y a d a z a r a r l 1 b i r _ e y ( B ) i n k e n d i n e d o r u g e l d i i n i a n l a r . B u n u n ü z e r i n e k e n d i s i i l e o t e h l i k e l i _ e y ( B ) a r a s 1 n a , o _ e y i n k e n d i s i n e g e l m e s i n i ö n l e y e c e k b i r e n g e l ( C ) k o y a r . B u f i i l i n 0 s l a m d a n ö n c e k i b ü t ü n k u l l a n 1 _ l a r 1 , g ö r ü n ü _ t e n e k a d a r k o m p l e k s o l u r s a o l s u n , b u m a n a y a g e l i r , b u f o r m u l l e a ç 1 k l a n a b i l i r . B u r a d a t a k v a n 1 n c a h i l i y y e d e v r i n d e k i a n l a m 1 n 1 a ç 1 k l a y a n ü ç t i p i k ö r n e k v e r m e k i s t i y o r u m .

Ö r n e k 1 : i l k i A n t e r a n 1 n m u a l l a k a s 1 n d a n ;



E e r ( a r k a d a _ l a r 1 m ) k e n d i l e r i n i b e n i m l e d ü _ m a n 1 n m 1 z r a k l a r 1 n d a n k o r u m a k i s t e s e l e r ( b e n i k e n d i l e r i y l e d ü _ m a n k 1 l 1 ç l a r 1 a r a s 1 n a b i r k a l k a n o l a r a k k o y u p d a b e n i k e n d i l e r i n e s i p e r y a p m a k i s t e s e l e r ) b u n d a n a s l a k a ç 1 n m a m ; a m a ( m a a l e s e f ) ö n ü m d a r a l d 1 ( ö n ü m d e o k a d a r d ü _ m a n v a r k i a r a d a h i ç y e r y o k ) 　 .

Ö r n e k 2 : B u ö r n e k t e Z ü h e y r i n m u a l l a k a s 1 n d a n d 1 r . B u d a a y n 1 d u r u m u a n l a t m a k t a d 1 r :


( K e n d i k e n d i n e _ ö y l e ) d e d i : A r z u m u y e r i n e g e t i r e c e i m ( y a n i k a r d e _ i m i ö l d ü r e n a d a m 1 ö l d ü r e c e i m ) ; s o n r a d a b e n ( A ) , a r k a m d a k i b i n a t l 1 i l e ( C ) k e n d i m i d ü _ m a n d a n ( B ) k o r u y a c a 1 m . 　
Ö r n e k 3 : B u ö r n e k i s e b i r a z k a r 1 _ 1 k t 1 r a m a y i n e a y n 1 a n l a m 1 t a _ 1 r . B u ö r n e k d e D î v a n u l - M u f a d d a l i y y â t t a n a l 1 n m 1 _ t 1 r . ^ â i r , e l - M e r r a r 0 b n M u n k i z d i r . B u z a t , E m e v i l e r d e v r i n d e y a _ a m 1 _ t 1 r a m a _ i i r l e r i n i c â h i l i y y e r u h i y l e y a z m 1 _ t 1 r :



B u b e y t , _ â i r i n d i _ i d e v e s i i ç i n y a z d 1 1 t a s v i r i n d e n a l 1 n m 1 _ t 1 r . D i y o r k i : B e n i m d i _ i d e v e m , ç e v r e s i n i n t ü y l e r i d ö k ü l m e m i _ s e r t t 1 r n a k l a r 1 y l e , k e n d i s i n i t a _ l 1 a r a z i d e y a r a l a n m a k t a n k o r u r . Y a n i O , k e n d i s i y l e a r z v e ç a k m a k t a _ l a r 1 a r a s 1 n a , ç e v r e s i n i n t ü y l e r i h i ç d ö k ü l m e m i _ s e r t t 1 r n a k l a r 1 n 1 k o y a r . 　

Y u k a r 1 d a v e r d i i m i z ü ç ö r n e k b i z e t a k v a n 1 n c â h i l i y y e d e v r i n d e k u l l a n 1 l d 1 1 a n l a m 1 ç o k g ü z e l b i r _ e k i l d e a ç 1 k l a m a k t a d 1 r . T a k v a o d e v i r d e m a d d î a n l a m d a ( i k i _ e y a r a s 1 n a e n g e l k o y m a k _ e k l i n d e ) k u l l a n 1 l 1 y o r d u .

C â h i l i y y e n i n g i t t i i b u i s t i k a m e t i n e n s o n s 1 n 1 r 1 d a k e l i m e n i n m o r a l m a n a d a k u l l a n 1 l d 1 1 h a l l e r d i r . Y a n i k e l i m e n i n t a m f i z i k î v e m a d d î d e i l d e b i r a z r u h î l e _ t i r i l m i _ a n l a m d a k u l l a n 1 l d 1 1 d u r u m l a r d 1 r . A _ a 1 d a k i v e r e c e i m i z m i s a l b u b a k 1 m d a n ö z e l b i r ö n e m t a _ 1 r . Ç ü n k ü b u m i s a l , b u k a v r a m 1 m o r a l a l a n a ç e k i y o r :



K i m k i n a m u s u ö n ü n e i y i l i i ( c ö m e r t l i i ) k o y a r s a , o n u ( b a _ k a l a r 1 n 1 n t e c a v ü z ü n d e n ) k u r t a r 1 r . A m a k i m k i s ö v ü l m e k t e n k o r u n m a z s a s ö v ü l ü r . 　

B u b e y t i n b i r i n c i m 1 s r a 1 , i t t i k â k a v r a m 1 n 1 n â d e t a b i r t a n 1 m 1 d 1 r . A y n 1 _ e y , a _ a 1 d a k i m 1 s r a d a d a h a ö z l ü b i r _ e k i l d e a n l a t 1 l m a k t a d 1 r :


H e r _ e r e f l i k i _ i , z i y a f e t l e k e n d i s i n i y e r i l m e k t e n k o r u r . 　
0 t t i k â k a v r a m 1 n 1 n m a d d î a l a n d a n m a n e v î a l a n a ç e k i l d i i b u d u r u m l a r 1 , m a d d î a n l a m d a k i i t t i k â i l e d i n î a n l a m d a k i i t t i k â a r a s 1 n d a b i r g e ç i _ n o k t a s 1 k a b u l e d i l e b i l i r .

K u r â n d ü _ ü n c e s i n e y a k 1 n o l a n H a n i f d ü _ ü n c e s i , b i r a d 1 m d a h a i l e r i g i d e r e k k e l i m e n i n a n l a m 1 n 1 t a m a m e n m a n e v î l e _ t i r m i _ t i r . A m a h e n ü z _ e k l î y a p 1 d e i _ m e m i _ t i r . B u r a d a g e l m e s i m u h t e m e l t e h l i k e ( B ) a r t 1 k b a s i t f i z i k î b i r t e h l i k e d e i l , u h r e v î b i r t e h l i k e d i r . Y a n i A l l a h 1 n _ i d d e t l i c e z a s 1 , i n a n m a y a n l a r 1 n v e t e s l i m o l m a y a n l a r 1 n b a _ l a r 1 n a i n e c e k t i r . B u m u h t e v a d a i t t i k â , i n s a n 1 n , i l â h î a z a p i l e k e n d i s i a r a s 1 n a r u h u n u a z a p t a n k o r u y a c a k i m a n v e i t a a t i k o y m a s 1 d e m e k t i r . B u y o r u m C e l a l e y n T e f s i r i y a z a r l a r 1 n 1 n g ö r ü _ l e r i y l e d e d e s t e k l e n m i _ t i r . B u t e f s i r e g ö r e i t t i k â ; k i _ i n i n k e n d i s i y l e a z a p a r a s 1 n a i b a d e t k a l k a n 1 n 1 k o y a r a k , n e f s i n i a z a p t a n ( A l l a h 1 n c e z a s 1 n d a n ) k o r u m a s 1 d 1 r . 　




D - K u r â n - 1 K e r i m d e T a k v a :

K u r â n - 1 K e r i m d e t a k v a 　 , i t t i k â 　 v e v i k â y e 　 m a s t a r v e i s i m l e r i ç e _ i t l i k a l 1 p l a r d a , ç o k a z 1 l ü g a t m a n a s 1 n d a o l m a k ü z e r e i k i y ü z e l l i s e k i z â y e t t e g e ç m e k t e d i r . 0 _ t e b u r a k a m t a k v a n 1 n K u r â n d a k i ö n e m i n i g ö s t e r m e k t e d i r .

D a h a ö n c e d e b a h s e t t i i m i z g i b i t a k v a , c â h i l i y y e d e v r i n d e e s a s o l a r a k , h a y v a n o l s u n , i n s a n o l s u n , c a n l 1 v a r l 1 1 n , d 1 _ a r 1 d a n g e l e c e k y 1 k 1 c 1 b i r k u v v e t e k a r _ 1 k e n d i n i s a v u n m a d a v r a n 1 _ 1 　 a n l a m 1 n 1 t a _ 1 m a k t a i d i . B u , t a m a m e n m a d d î b i r t e h l i k e d e n k o r u n m a k i d i . K e l i m e , K u r â n - 1 K e r i m d e b u ö z a n l a m 1 n 1 y i t i r m e m e k l e b i r l i k t e , d a h a g e n i _ b i r m â n â k a z a n d 1 , t e m e l s ö z l ü k a n l a m 1 n a d a y a n a n y e p y e n i b i r m e f h u m o l d u . S a d e c e t a k v a v e a y n 1 k ö k t e n g e l e n b e n z e r i k e l i m e l e r d e i l , d i e r b i r ç o k k e l i m e d e a y n 1 d e i _ i k l i e u r a m 1 _ t 1 r . A r a p ç a b i r k i t a p o l a n K u r â n - 1 K e r i m , k e n d i n d e n ö n c e c â h i l i y y e ç a 1 n d a k u l l a n 1 l m a k t a o l a n b i r k 1 s 1 m k e l i m e l e r i k e n d i k o n t e k s i i ç e r i s i n d e k u l l a n a r a k , b u k e l i m e l e r e y e p y e n i m a n a l a r k a z a n d 1 r 1 p , C e n a b - 1 A l l a h 1 n i n s a n l a r a m e s a j 1 n 1 t a p t a z e b i r _ e k i l d e s u n m u _ t u r .

B u n u n l a b e r a b e r K u r â n - 1 K e r i m t a k v a 　 v e i t t i k â 　 k e l i m e l e r i n i s ö z l ü k a n l a m l a r 1 i l e d e k u l l a n m 1 _ t 1 r . ^ u â y e t l e r d e b u n u n ö r n e i n i g ö r e b i l i r i z ;


A l l a h 1 n d i l e y e c e i n d e n b a _ k a s 1 ( K u r â n 1 n ) ö ü d ü n ü a l a m a z . O A l l a h , ( a z a b 1 n d a n ) k o r u n u l m a y a v e m a f i r e t e t m e y e e h i l o l a n d 1 r . 　 â y e t t e k i t a k v a 　 k e l i m e s i a y n 1 z a m a n d a 0 s l â m î 1 s t 1 l â h î m a n a s 1 i l e d e a n l a _ 1 l m a y a a y n 1 d e r e c e d e m ü s a i t t i r . B u i k i y ö n l ü k u l l a n 1 l 1 _ K u r â n d a k i b i r ç o k â y e t v e k e l i m e i ç i n d ü _ ü n ü l e b i l i r .


. . . A l l a h , b u ( â h i r e t ) g ü n ü n ü n _ e r r i n d e n o n l a r 1 k o r u m u _ t u r . 　 â y e t i n d e k e l i m e f i i l - i m â z î _ e k l i n d e v e s ö z l ü k a n l a m 1 i l e k u l l a n 1 l m 1 _ t 1 r .


K â f i r l e r i ç i n h a z 1 r l a n m 1 _ o l a n ( c e h e n n e m ) a t e _ i n d e n s a k 1 n 1 n ( k e n d i n i z i m u h a f a z a e d i n i z ) 　


H i ç b i r k i m s e n i n , h i ç b i r k i m s e n a m 1 n a b i r _ e y ö d e y e m e y e c e i b i r g ü n d e n ( k 1 y a m e t g ü n ü n d e n ) k o r u n u n . . . 　

B u z i k r e t m i _ o l d u u m u z â y e t l e r d e g e ç e n t a k v a 　 k e l i m e l e r i s ö z l ü k a n l a m l a r 1 n d a k u l l a n 1 l m 1 _ t 1 r .

B a _ l a n g 1 ç t a n g ü n ü m ü z e k a d a r a n l a m d e i _ m e l e r i n e u r a y a n t a k v a k e l i m e s i v e m ü _ t a k l a r 1 K u r â n d a a s 1 l _ u m a n a l a r d a k u l l a n 1 l m 1 _ t 1 r :


1 - A l l a h t a n K o r k m a k :

Y ü c e A l l a h b i r ç o k â y e t - i k e r i m e d e , k e n d i s i n d e n k o r k u l m a s 1 n 1 i s t e m e k t e v e b u n u n k u l u n f e l â h 1 i ç i n g e r e k l i o l d u u n u b e y a n e t m e k t e d i r . ^ e r e f l i b i r m a h l u k o l a n i n s a n o l u n u n ç e _ i t l i h a d i s e l e r d e , ç e _ i t l i d u r u m l a r d a v e ç e _ i t l i m e k â n l a r d a b i z l e r i y o k t a n v a r e d e n Y ü c e A l l a h t a n k o r k m a s 1 n 1 g e r e k t i r e n h u s u s l a r a y e t - i k e r i m e l e r e g ö r e _ u _ e k i l d e s 1 r a l a n m a k t a d 1 r :

Y ü c e A l l a h ; â y e t - i k e r i m e l e r i a z b i r p a r a k a r _ 1 l 1 1 n d a s a t m a k g i b i b i r d u r u m d a k e n d i s i n d e n k o r k u l m a s 1 n 1 v e s a k 1 n 1 l m a s 1 n 1 i s t e m e k t e d i r . B u d u r u m a _ a 1 d a k i â y e t - i k e r i m e d e _ ö y l e a ç 1 k l a n m a k t a d 1 r :

S i z i n y a n 1 n 1 z d a b u l u n a n 1 d o r u l a y 1 c 1 o l a r a k i n d i r m i _ b u l u n d u u m ( K u r â n ) a i n a n 1 n v e o n u i n k â r e d e n l e r i n i l k i o l m a y 1 n ; b e n i m â y e t l e r i m i b i r k a ç p a r a y a s a t m a y 1 n v e b e n d e n s a k 1 n 1 n . 　

B u â y e t i t e f s i r e d e r k e n T a b e r î ( 3 1 0 / 9 2 3 ) _ u a ç 1 k l a m a y 1 y a p m a k t a d 1 r : B u â y e t t e Y ü c e A l l a h , d ü n y a m a l 1 n d a n a z b i r _ e y i l e , â y e t l e r i s a t 1 n a l m a v e a z b i r p a h a i l e s a t m a h u s u s u n d a b e n d e n k o r k u n . R e s u l ü m e i n d i r i l e n e i n a n m a m a n 1 z v e p e y g a m b e r l e r i m i n n ü b ü v v e t i n i b i l e r e k i n k â r 1 n 1 z s e b e b i y l e s i z d e n ö n c e k i l e r i n b a _ 1 n a g e l e n a z a b 1 n s i z e d e g e l m e s i n d e n k o r k u n . 　 b u y u r m a k t a d 1 r .

Y i n e Y ü c e A l l a h ; k u r t u l u _ a e r m e d e , m a l v a s i y e t i n d e , y a p 1 l a n s a l d 1 r 1 y a k a r _ 1 c e v a p v e r m e d e k e n d i s i n d e n k o r k u l m a s 1 n 1 v e s a k 1 n 1 l m a s 1 n 1 i s t i y o r . B u d u r u m a _ a 1 d a k i â y e t l e r d e _ ö y l e d i l e g e t i r i l m e k t e d i r : B i r i n i z e ö l ü m g e l d i i z a m a n , e e r b i r h a y 1 r ( m a l ) b 1 r a k a c a k s a , a n a y a , b a b a y a , y a k 1 n l a r a u y g u n b i r b i ç i m d e v a s i y e t e t m e k , A l l a h t a n k o r k a n l a r ü z e r i n e b i r b o r ç t u r . 　 N i s â s u r e s i n d e k i m i r a s â y e t i y l e a n a , b a b a v e a k r a b a n 1 n m i r a s t a n a l a c a k l a r 1 h i s s e l e r b e l i r t i l d i i n d e n H z . P e y g a m b e r ( s . a . v ) d e ; A l l a h h e r h a k s a h i b i n e h a k k 1 n 1 v e r m i _ t i r . A r t 1 k v â r i s e v a s i y e t o l m a z 　 d e d i i i ç i n b u â y e t i n a k r a b a y a v a s i y e t h ü k m ü n e s h e d i l m i _ , y a n i o r t a d a n k a l d 1 r 1 l m 1 _ t 1 r .

S a n a d o a n a y l a r d a n s o r u y o r l a r . D e k i : O n l a r , i n s a n l a r v e h a c i ç i n v a k i t ö l ç ü l e r i d i r . E v l e r e a r k a l a r 1 n d a n g i r m e k i y i l i k d e i l d i r . 0 y i l i k A l l a h t a n k o r k a n 1 n i y i l i i d i r . E v l e r e k a p 1 l a r 1 n d a n g i r i n v e A l l a h t a n k o r k u n k i k u r t u l u _ a e r e s i n i z , u m d u u n u z u b u l a s 1 n 1 z . 　

H a r a m a y 1 h a r a m a y a k a r _ 1 l 1 k t 1 r . H ü r m e t l e r k a r _ 1 l 1 k l 1 d 1 r . K i m s i z e s a l d 1 r 1 r s a , o n u n s i z e s a l d 1 r d 1 1 k a d a r , s i z d e o n a s a l d 1 r 1 n . A l l a h t a n k o r k u n v e b i l i n k i , A l l a h ( g ü n a h l a r d a n ) k o r u n a n l a r l a b e r a b e r d i r . 　

Y u k a r 1 d a m e a l l e r i n i v e r d i i m i z s o n i k i â y e t h a k k 1 n d a T a b e r î _ u f i k i r l e r i b a y a n e t m e k t e d i r : B u â y e t i n s e b e b - i n ü z û l ü h a k k 1 n d a 0 b r a h i m e n - N a h a î ( 9 5 / 7 1 4 ) d e n g e l e n b i r r i v â y e t _ ö y l e d i r : H i c a z e h l i n d e n o l a n i n s a n l a r i h r a m a g i r d i k l e r i z a m a n , e v l e r i n e k a p 1 l a r 1 n d a n g i r m e y i p a r k a l a r 1 n d a n g i r i y o r l a r d 1 . 0 _ t e b u n u n ü z e r i n e b u â y e t n â z i l o l d u 　 d e m e k t e d i r . Y i n e b u â y e t i n s e b e b - i n ü z û l ü h a k k 1 n d a M ü c â h i d ( 1 0 3 / 7 2 2 ) d e n g e l e n b i r r i v â y e t d e _ ö y l e d i r : M ü _ r i k l e r d e n b i r i i h r a m a g i r i n c e , e v i n i n a r k a s 1 n d a k i d u v a r a b i r d e l i k a ç a r v e o r a d a n g i r i p ç 1 k m a y a b a _ l a r l a r d 1 . 　 T a b e r î i s e b u â y e t i n s e b e b - i n ü z û l ü h a k k 1 n d a _ u n l a r 1 s ö y l ü y o r : R a s u l u l l a h ( s . a . v ) y a n 1 n d a m ü _ r i k l e r d e n b i r a d a m b u l u n d u u h a l d e , e v e g i r m e k i ç i n k a p 1 y a g e l d i l e r , R a s u l u l l a h k a p 1 d a n i ç e r i g i r d i . A d a m e v e a r k a s 1 n d a k i d e l i k t e n g i r m e k i ç i n R a s u l u l l a h t a n a y r 1 l d 1 . B u n u n ü z e r i n e R a s u l u l l a h _ ö y l e b u y u r d u :

- S e n i n d u r u m u n n e d i r ? A d a m :
- G e r ç e k t e n b e n c e s a r e t l i y i m . B u n u n ü z e r i n e R a s u l u l l a h ;
- B e n d e c e s a r e t l i y i m . A d a m :
- B e n i h r a m l 1 y 1 m . R a s u l u l l a h :
- E e r s e n i h r a m l 1 i s e n b e n d e i h r a m l 1 y 1 m , d e d i . B u n u n ü z e r i n e b u â y e t n â z i l o l d u .
B ü t ü n b u a ç 1 k l a m a l a r d a n s o n r a b u â y e t i n t e f s i r i _ u _ e k i l d e d i r : E y i n s a n l a r ! i h r a m l 1 o l d u u n u z d u r u m l a r d a e v l e r e a r k a l a r 1 n d a n g i r m e n i z i y i l i k d e i l d i r . A n c a k i y i l i k , A l l a h t a n k o r k a n , h a r a m 1 i _ l e m e k t e n s a k 1 n a n , A l l a h a i t a a t e d e n v e A l l a h 1 n e m i r l e r i n i y e r i n e g e t i r e n k i m s e n i n y a p t 1 1 d 1 r . E v l e r e a r k a d a n g i r m e y e g e l i n c e o n d a b i r i y i l i k y o k t u r .

B a k a r a s u r e s i 1 8 9 . â y e t t e k i 　 A l l a h t a n k o r k u n k i k u r t u l u _ a e r e s i n i z . 　 ; C e n a b - 1 A l l a h b u s ö z ü y l e _ u n u a n l a t m a k i s t e m i _ t i r : E y i n s a n l a r A l l a h t a n k o r k u n . O n d a n s a k 1 n 1 n . O n u n e m r e t t i i _ e y l e r l e O n a i t a a t e d i n . S i z e n e l e r i y a s a k l a m 1 _ s a a n l a r d a n d a k a ç 1 n 1 n . B ü t ü n b u n l a r 1 , A l l a h t a n t a l e b e t t i k l e r i n i z i k a z a n m a n 1 z , c e n n e t v e n i m e t l e r i n i e l d e e t m e n i z i ç i n y a p 1 n . 　

P e y g a m b e r l e r i n m u c i z e l e r i n i i n k â r e t m e h u s u s u n d a d a A l l a h t a n k o r k m a k g e r e k i r . B u h u s u s u d a _ u â y e t - i k e r i m e d e m ü _ a h e d e e t m e k t e y i z : B e n d e n ö n c e g e l e n T e v r a t 1 d o r u l a y 1 c 1 o l a r a k , s i z e h a r a m k 1 l 1 n a n b a z 1 _ e y l e r i h e l a l y a p a y 1 m d i y e g ö n d e r i l d i m . S i z e R a b b 1 n 1 z d a n b i r m u c i z e g e t i r d i m , o h a l d e A l l a h t a n k o r k u n , b a n a i t a a t e d i n . 　

A l l a h t a n h a k k 1 y l a k o r k m a n 1 n i n a n a n l a r i ç i n g e r e k l i o l d u u n u A l - i 0 m r a n s u r e s i n d e y ü c e A l l a h b i z e _ u _ e k i l d e a ç 1 k l a m a k t a d 1 r : E y i n a n a n l a r ! A l l a h t a n o n a y a r a _ 1 r b i ç i m d e k o r k u n v e a n c a k m ü s l ü m a n l a r o l a r a k ö l ü n . 　

T a b e r î , b u â y e t i n t e f s i r i n d e _ u n l a r 1 s ö y l e m e k t e d i r : A b d u l l a h 0 b n A b b a s ( 6 8 / 6 8 7 ) d e n g e l e n b i r r i v â y e t e g ö r e : A l l a h d a n h a k k 1 y l a k o r k m a k , O n a i s y a n e t m e y i p , i t a a t e t m e k t i r . A l l a h 1 u n u t m a y 1 p h a t 1 r l a m a k t 1 r ( O n u z i k r e t m e k t i r ) , n i m e t l e r i n e k a r _ 1 n a n k ö r l ü k e t m e y i p , _ ü k r e t m e k t i r . 　

F â i z i _ i y l e m e _ g u l o l m a k , f â i z y e m e k g i b i d u r u m l a r d a A l l a h t a n k o r k m a n 1 n g e r e k l i o l d u u h u s u s u d a â y e t - i k e r i m e d e _ u _ e k i l d e i z a h e d i l m e k t e d i r : E y i n a n a n l a r ! k a t k a t f â i z y e m e y i n . A l l a h t a n k o r k u n k i k u r t u l u _ a e r e s i n i z . 　

T a b e r î b u â y e t i n t e f s i r i n d e d e _ u a ç 1 k l a m a y 1 y a p m a k t a d 1 r :

　 A l l a h t a n k o r k u n k i k u r t u l u _ a e r e s i n i z 　 i f a d e s i n i n m a n a s 1 _ u d u r : F â i z i _ i n d e A l l a h t a n k o r k u n . O n u n , s i z l e r i ç i n y e n i l m e s i n i y a s a k l a d 1 1 v e s i z e y e n i l m e s i n i e m r e y l e d i i _ e y l e r i n d 1 _ 1 n d a k a l a n l a r d a n y e m e y i n , A l l a h a i t a a t e d i n , u m u l u r k i k o r k t u k l a r 1 n 1 z d a n e m i n , u m d u k l a r ınız

G e r ç e k m ü m i n , m a n e v î b ü n y e s i n i n d ü _ m a n 1 o l a n _ e y t a n d a n k o r k m a z , o a n c a k Y ü c e A l l a h t a n k o r k a r v e O n a i t a a t e d e r . O n a s a y g 1 g ö s t e r i r . B ö y l e b i r m ü m i n e _ e y t a n d a k o r k u v e r e m e z . ^ e y t a n a n c a k k e n d i y a n d a _ l a r 1 n 1 k o r k u t a b i l i r . 0 _ t e b u g e r ç e i _ u â y e t ç o k g ü z e l b i r b i ç i m d e d i l e g e t i r m e k t e d i r : O _ e y t a n s i z i k e n d i d o s t l a r 1 n d a n k o r k u t u y o r , e e r i n a n m 1 _ i s e n i z o n l a r d a n k o r k m a y 1 n , b e n d e n k o r k u n . 　

K u r t u l u _ a e r e b i l m e k i ç i n , A l l a h y o l u n d a c i h a t e t m e n i n , A l l a h a y a k l a _ m a n 1 n v e A l l a h t a n k o r k m a n 1 n g e r e k l i o l d u u _ u â y e t - i k e r i m e d e b e l i r t i l m e k t e d i r : E y i n a n a n l a r ! A l l a h t a n k o r k u n , O n a ( y a k l a _ m a y a ) y o l a r a y 1 n v e O n u n y o l u n d a c i h a d e d i n k i k u r t u l u _ a e r e s i n i z . 　

H ü k ü m v e r i r k e n d e A l l a h t a n k o r k m a k v e a d a l e t l i o l m a k g e r e k i r . B u h u s u s d a _ u â y e t t e a ç 1 k l a n m a k t a d 1 r : G e r ç e k t e n T e v r a t 1 b i z i n d i r d i k . O n d a y o l g ö s t e r m e v e n u r v a r d 1 r . 0 s l a m o l m u _ p e y g a m b e r l e r o n u n l a Y a h u d i l e r e h ü k ü m v e r i r l e r d i . K e n d i l e r i n i A l l a h a v e r m i _ z â h i d l e r v e â l i m l e r d e A l l a h 1 n k i t a b 1 n 1 k o r u m a k l a g ö r e v l e n d i r i l d i k l e r i n d e n ( o n u n l a h ü k ü m v e r i r l e r d i ) v e o n u g ö z l e y i p k o l l a r l a r d 1 . ( E y h a k i m l e r ) 0 n s a n l a r d a n k o r k m a y 1 n . B e n d e n k o r k u n v e b e n i m â y e t l e r i m i a z b i r p a r a y a s a t m a y 1 n ! K i m A l l a h 1 n i n d i r d i i i l e h ü k ü m e t m e z s e , i _ t e k a f i r l e r o n l a r d 1 r . 　

Y i n e C e n a b - 1 A l l a h _ u â y e t t e d e , k e n d i s i n d e n k o r k u l m a s 1 n 1 i s t e m e k t e d i r : B i r d e n a m a z 1 k 1 l 1 n v e O n d a n k o r k u n ( d i y e e m r e d i l d i ) . V a r 1 p h u z u r u n a t o p l a n a c a 1 n 1 z O d u r . 　

B u â y e t t e g e ç e n A l l a h t a n k o r k m a k 　 , O n a i s y a n e t m e k t e n s a k 1 n m a k v e b ö y l e c e h e m â h i r e t t e a z a b 1 n d a n k o r u n m a k , h e m d e r 1 z a s 1 n a n a i l o l m a k d i y e t e f s i r e d i l i r .

B u r a y a k a d a r z i k r e t m i _ o l d u u m u z â y e t l e r d e n b a _ k a , ç e _ i t l i d u r u m l a r d a A l l a h t a n k o r k m a n 1 n g e r e k l i o l d u u n u b e y a n e d e n d a h a b i r ç o k â y e t v a r d 1 r . B i z b u r a d a b u â y e t l e r i n s u r e v e â y e t n u m a r a l a r 1 n 1 v e r m e k l e y e t i n i p , i t t i k â 　 k e l i m e s i n i n K u r â n d a k i i k i n c i m a n a s 1 n a g e ç e c e i z .
2 - A l l a h 1 n A z a b 1 n d a n K o r u n m a k :

A z a b ; k u l u n i _ l e d i i k ö t ü f i i l d e n d o l a y 1 , A l l a h 1 n k e n d i s i n e v e r d i i c e z a d 1 r . 0 _ t e C e n a b - 1 A l l a h , b u â y e t t e , n e h y e d i l e n _ e y l e r i n k u l l a r t a r a f 1 n d a n y a p 1 l m a s 1 h a l i n d e a z a b a d ü ç a r o l a c a k l a r 1 n 1 b e y a n b u y u r a r a k , b u a z a p t a n k a ç 1 n 1 l m a s 1 n 1 , s a k 1 n 1 l m a s 1 n 1 i s t e m e k t e d i r . B i z i t t i k â n 1 n b u m a n a s 1 n a _ u â y e t - i k e r i m e l e r d e r a s t l 1 y o r u z :

E y i n s a n l a r ! s i z i v e s i z d e n ö n c e k i l e r i y a r a t a n R a b b i n i z e k u l l u k e d i n k i , ( A l l a h 1 n a z a b 1 n d a n ) k o r u n a s 1 n 1 z . 　

B i z b u â y e t t e i t t i k a n 1 n k u l l u k l a o l a n i l g i s i n i g ö r m e k t e y i z . B u k o n u d a k i d i e r b i r a y e t d e _ u d u r : 0 n k a r e d e n l e r e d ü n y a h a y a t 1 s ü s l ü g ö s t e r i l d i . ( O n l a r ) i n a n a n l a r l a a l a y e d e r l e r . O y s a A l l a h 1 n a z a b 1 n d a n ) k o r u n a n l a r , k 1 y a m e t g ü n ü n d e o n l a r d a n ü s t ü n d ü r l e r . A l l a h d i l e d i i n e h e s a p s 1 z r 1 z 1 k v e r i r . 　

B u â y e t t e , A l l a h 1 n a z a b 1 n d a n k o r u n a n l a r 1 n , i n a n m a y a n l a r a , k e n d i l e r i y l e a l a y e d e n l e r e ü s t ü n o l d u k l a r 1 b i l d i r i l i y o r . B u ü s t ü n l ü ü T a b e r î K a t a d e ( 1 1 7 / 7 3 5 ) d e n y a p m 1 _ o l d u u b i r r i v â y e t l e _ ö y l e a ç 1 k l 1 y o r : O n l a r 1 n ü s t ü n l ü k l e r i c e n n e t t e o l m a l a r 1 d 1 r . 　

0 n a n 1 p A l l a h 1 n a z a b 1 n d a n k o r u n m a k , Y ü c e A l l a h t a r a f 1 n d a n , y a p m 1 _ o l d u u m u z k ö t ü l ü k l e r i n a f f e d i l m e s i n e v e n i m e t l e r i s o n s u z o l a n c e n n e t i n e g i r m e m i z e v e s i l e o l a c a k t 1 r . B u h u s u s d a _ u â y e t t e a ç 1 k l a n m a k t a d 1 r : D ü n y a h a y a t 1 s a d e c e b i r o y u n v e e l e n c e d e n b a _ k a b i r _ e y d e i l d i r . ( A l l a h 1 n a z a b 1 n d a n ) k o r u n a n l a r i ç i n e l b e t t e â h i r e t y u r d u d a h a i y i d i r . D ü _ ü n m ü y o r m u s u n u z ? . 　

C e n a b - 1 A l l a h b u â y e t t e d ü n y a h a y a t 1 n 1 n f â n î , d e e r s i z , o y u n v e e l e n c e d e n i b â r e t o l d u u n u b e l i r t t i k t e n s o n r a , f â n î o l m a y a n , e b e d î o l a n â h i r e t y u r d u m u z u n i y i o l m a s 1 i ç i n d ü n y a d a y k e n A l l a h 1 n a z a b 1 n 1 g e r e k t i r e n _ e y l e r d e n k o r u n m a y a i _ a r e t e t m e k t e d i r . B u â y e t t e g e ç e n l a f z 1 n 1 n t e f s i r i s a d e d i n d e T â b e r î _ u g ö r ü _ ü b e y â n e d e r : O n l a r o k i m s e l e r d i r k i , A l l a h t a n k o r k a r l a r , O n a i t a a t t e k u s u r y a p m a z l a r . G ü n a h l a r d a n k a ç 1 n 1 r l a r . B ü t ü n i _ l e r i n d e A l l a h 1 n r 1 z a s 1 n 1 t a l e p e d e r l e r . 　 0 t t i k â k e l i m e s i n i n b u a n l a m 1 n 1 K u r â n d a b a _ k a â y e t l e r d e d e g ö r m e k m ü m k ü n d ü r .

3 - A l l a h a K a r _ 1 G e l m e k t e n ( 0 s y a n E t m e k t e n ) S a k 1 n m a k :

0 t t i k â k e l i m e s i n i n b u m a n a s 1 n 1 _ u â y e t l e r d e m ü _ a h e d e e t m e k t e y i z :
0 n a n 1 p i y i i _ l e r y a p a n l a r a b u n d a n b ö y l e ( A l l a h a k a r _ 1 g e l m e k t e n ) k o r u n d u k l a r 1 v e i n a n 1 p i y i i _ l e r y a p t 1 k l a r 1 , s o n r a ( y a s a k l a r d a n ) s a k 1 n 1 p ( o n l a r 1 n y a s a k l 1 1 n a ) i n a n d 1 k l a r 1 v e y i n e k o r u n u p i y i l i k e t t i k l e r i t a k d i r d e d a h a ö n c e y e d i k l e r i n d e n ö t ü r ü b i r g ü n a h y o k t u r . A l l a h g ü z e l d a v r a n a n l a r 1 s e v e r . 　

B u h u s u s t a d i e r b i r â y e t - i k e r i m e d e _ ö y l e d i r :
( A l l a h 1 n e m i r l e r i n e k a r _ 1 g e l m e k t e n ) k o r u n a n l a r a v a d e d i l e n c e n n e t i n d u r u m u _ ö y l e d i r : A l t 1 n d a n 1 r m a k l a r a k a r ; y e m i _ i d e s ü r e k l i d i r , g ö l g e s i d e . 0 _ t e k o r u n a n l a r 1 n s o n u b u d u r . 0 n k a r e d e n l e r i n s o n u d a a t e _ t i r . 　

V e ( n i c e ) s ü s ( l e r v e r i r d i k ) . B ü t ü n b u n l a r , s a d e c e d ü n y a m e t â 1 n d a n ( g e ç i c i d ü n y a m a l 1 n d a n ) i b a r e t t i r . A h i r e t i s e , R a b b i n i n k a t 1 n d a ( b u y r u k l a r 1 n a k a r _ 1 g e l m e k t e n ) s a k 1 n a n l a r a m a h s u s t u r . 　

B u â y e t l e r d e Y ü c e A l l a h _ u h u s u s l a r 1 d i l e g e t i r m e k t e d i r : 0 n s a n l a r d a n b a z 1 l a r 1 A l l a h t a n k o r k a r l a r . A l l a h 1 n k e n d i l e r i n e h a r a m k 1 l d 1 1 _ e y l e r d e n s a k 1 n 1 r l a r . A l l a h v e R a s u l ü n ü n k e n d i l e r i n e e m i r v e n e h y e t t i k l e r i _ e y l e r i t a s d i k v e k a b u l e d e r l e r . A l l a h a i t a a t e d e r l e r . Y a p t 1 k l a r 1 a m e l l e r d e A l l a h 1 n r 1 z a s 1 n 1 ö n p l a n d a t u t a r l a r . A l l a h 1 n d a i m a k e n d i l e r i n i m u r a k a b e e t t i i n i h a t 1 r d a n ç 1 k a r m a z l a r . H a r a m l a r d a n k a ç 1 n 1 r l a r . A l l a h t a n d a i m a k o r k a r l a r . 0 m a n l a r 1 n d a z e r r e k a d a r n o k s a n l 1 k , d e i _ i k l i k s ö z k o n u s u d e i l d i r . 　

K u r â n - 1 K e r i m b u â y e t l e r i y l e g ü n ü m ü z ü n m o d e r n h a y a t 1 n 1 t a s v i r e t m e k t e d i r . Y ü c e A l l a h d i y o r k i : E e r b ü t ü n i n s a n l a r , i n a n m a y a n l a r 1 n z e n g i n l i k l e r i n e v e s ü r d ü r d ü k l e r i k o n f o r l u h a y a t a i m r e n i p k ü f r e m e y i l d u y a c a k v e b ö y l e c e b ü t ü n i n s a n l 1 k i n k a r a s a p a c a k o l m a s a y d 1 , b i z R a h m a n 1 i n k a r e d e n l e r i n e v l e r i n e g ü m ü _ t a v a n l a r , ü z e r i n e b i n i p y ü k s e k l e r e ç 1 k a c a k l a r 1 m e r d i v e n l e r , a s a n s ö r l e r y a p a r d 1 k . E v l e r i n e k a p 1 l a r , o d a l a r 1 n a r a h a t ç a y a s l a n a c a k l a r 1 k o l t u k l a r , k a n a p e l e r v e b u n d a n b a _ k a n i c e s ü s l e r v e r i r d i k . V e r i r d i k a m a , i n s a n l a r b u k o n f o r i ç i n d e a z a r , s e r v e t l e r i n e g ü v e n i p A l l a h 1 t a n 1 m a z o l u r l a r d 1 . N i t e k i m ö y l e o l m u _ t u r . S e r v e t i n , r e f a h 1 n v e k o n f o r u n i ç i n e g ö m ü l e n g ü n ü m ü z i n s a n 1 , A l l a h 1 t a n 1 m a z h a l e g e l m i _ t i r . D e m e k k i Y ü c e K u r â n , ç o k ö n c e d e n i n s a n l 1 1 n i s t i k b a l i n i h a b e r v e r m e k t e d i r . F a k a t n e d e n i n s a n l a r b u k a d a r g u r u r l u , n e d e n b ö y l e p a r a y a , m a l a g ü v e n m e k t e d i r l e r ? N i h a y e t b u n l a r , _ u b i r k a ç g ü n l ü k d ü n y a m a l 1 n d a n i b a r e t t i r . 0 n s a n l a b e r a b e r â h i r e t e g e l m e y e c e k t i r k i ! i n s a n l a g e l e n , A l l a h a i m a n 1 , O n a k a r _ 1 s e v g i s i v e k u l l u u d u r . G e r ç e k t e n i n s a n , r e f a h 1 g ö r ü n c e a z m a k l a ç o k b ü y ü k n a n k ö r l ü k v e b i l m e z l i k e t m e k t e d i r .

4 - ^ i r k t e n K o r u n m a k :

T a k v â k e l i m e s i , _ i r k t e n k o r u n m a 　 m a n a s 1 n d a F e t i h s u r e s i n i n _ u â y e t i n d e k u l l a n 1 l m 1 _ t 1 r :
( A l l a h ) O n l a r 1 , t a k v a k e l i m e s i n e ( _ i r k t e n k a ç 1 n m a y a , i m a n d a s e b a t a ) b a l a d 1 . Z a t e n o n l a r , b u n a l a y 1 k v e e h i l i d i l e r . A l l a h , h e r _ e y i b i l e n d i r . 　

Y i n e b u m a n a i l e i l g i l i Y ü c e A l l a h H û d s u r e s i n d e _ ö y l e b u y u r m a k t a d 1 r :
( E y M u h a m m e d ) , b u n l a r s a n a v a h y e t t i i m i z g a y b h a b e r l e r d e n d i r . N e s e n , n e d e k a v m i n , d a h a ö n c e b u n l a r 1 b i l m i y o r d u n u z . O h a l d e s a b r e t , s o n u ç ( _ i r k t e n , g ü n a h l a r d a n k a ç a r a k A l l a h 1 n a z a b 1 n d a n ) k o r u n a n l a r 1 n d 1 r . 　

T a b e r î b u â y e t i n t e f s i r i n i y a p a r k e n _ u a ç 1 k l a m a y 1 y a p m 1 _ t 1 r : ^ ü p h e s i z g ü n a h l a r d a n k a ç 1 n a n , A l l a h 1 n e m i r l e r i n i y e r i n e g e t i r e n v e A l l a h t a n k o r k a n k i m s e n i n i _ l e r i n i n n e t i c e s i h a y 1 r d 1 r . O k i m s e l e r â h i r e t t e k i e l e m v e r i c i a z a p t a n k u r t u l m u _ l a r d 1 r . D ü n y a d a k i z a f e r , i s t e m e k l e d i r . T 1 p k 1 H z . N u h ( a . s ) 1 n a k 1 b e t i g i b i d i r k i , o , A l l a h 1 n e m r i i ç i n s a b r e t t i i z a m a n A l l a h o n u k e n d i s i n e i m a n e d e n l e r l e b i r l i k t e k u r t a r m 1 _ t 1 r . O n a k e r a m e t i n d e n v e r d i i _ e y i â h i r e t t e v e r m i _ , k e n d i s i n i y a l a n l a y a n l a r 1 s u d a b o m u _ v e o n l a r 1 n h e p s i n i h e l a k e t m i _ t i r . 　



5 - K a l p l e r d e k i A l l a h K o r k u s u :

T a k v a k e l i m e s i n i n b u m a n a s 1 n 1 d a _ u â y e t - i k e r i m e d e g ö r m e k t e y i z :
0 _ t e b u , k i m A l l a h 1 n i _ a r e t l e r i n e ( y a n i h a c i b a d e t l e r i v e k u r b a n l a r a ) s a y g 1 g ö s t e r i r s e , _ ü p h e s i z b u ( h a r a k e t ) k a l p l e r i n t a k v a s 1 n d a n d 1 r ( k a l p l e r i n d e A l l a h k o r k u s u o l a n l a r , O n u n d i n i n i n i _ a r e t l e r i n e s a y g 1 g ö s t e r i r l e r . )

T a b e r î b u â y e t t e g e ç e n k a l p l e r i n t a k v a s 1 　 l a f z 1 h a k k 1 n d a _ u g ö r ü _ ü i l e r i s ü r m e k t e d i r : K a l p l e r i n t a k v a s 1 n d a n m a k s a t , k a l p l e r i n A l l a h k o r k u s u n d a n d o l a y 1 ü r p e r m e s i , A l l a h 1 b ü t ü n a z a m e t i y l e t a n 1 m a s 1 v e A l l a h 1 n v a r l 1 1 n 1 , b i r l i i n i k a b u l e t m e d e k i s a m i m i y e t i d i r . 　

6 - E l b i s e :

T a k v a k e l i m e s i n i n b u m a n a s 1 n 1 _ u a y e t t e m ü _ a h e d e e t m e k t e y i z : E y A d e m o u l l a r 1 , s i z e ç i r k i n y e r l e r i n i ö r t e c e k , g i y i s i , s ü s l e n e c e k e l b i s e i n d i r d i k . T a k v a ( A l l a h 1 n a z a b 1 n d a n k o r u n m a k ) e l b i s e s i , d a h a h a y 1 r l 1 d 1 r . 0 _ t e b u ( n l a r ) A l l a h 1 n â y e t l e r i n d e n d i r , b e l k i d ü _ ü n ü p ö ü t a l 1 r l a r . 　

B u â y e t t e g e ç e n t a k v a e l b i s e s i n i n n e o l d u u h u s u s u n d a ç e _ i t l i g ö r ü _ l e r v a r d 1 r . B i z b u r a d a b u g ö r ü _ l e r i z i k r e t m e k i s t i y o r u z :

B u k o n u d a T a b e r î _ u n l a r 1 s ö y l e m e k t e d i r :
l a f z 1 n 1 n t e f s i r i n e g e l i n c e ; b u k o n u d a m ü f e s s i r l e r i h t i l a f e t m i _ l e r d i r . B a z 1 l a r 1 t a k v a e l b i s e s i i m a n d 1 r 　 d e d i l e r . B u m a n a d a r i v a y e t t e b u l u n a n l a r , i b n C e r i h , S ü d d î v e K a t a d e d i r .

B a z 1 l a r 1 i s e ; t a k v a e l b i s e s i , h a y 1 r d 1 r 　 d e m i _ l e r d i r . B u k o n u d a r i v a y e t t e b u l u n a n l a r 1 n b a _ 1 n d a M u b e t i l - C ü h e y n î g e l m e k t e d i r .

B a z 1 l a r 1 i s e , t a k v a e l b i s e s i a m e l - i s â l i h t i r 　 d e m i _ l e r d i r . B u m a n a d a s ö z s ö y l e y e n l e r i n b a _ 1 n d a i s e 0 b n A b b a s ( 6 8 / 6 8 7 ) g e l m e k t e d i r . B a z 1 l a r 1 d a t a k v a e l b i s e s i 　 a 1 r b a _ l 1 l 1 k t 1 r , v a k a r d 1 r , g ü z e l b i r g i d i _ a t t 1 r , m ü t e v a z i l i k v e g ü z e l b i r y o l d u r , d e m i _ l e r d i r .

0 b n A b b a s b u g ü z e l d u r u m u n n e o l d u u h u s u s u n d a _ u a ç 1 k l a m a y 1 y a p m a k t a d 1 r : B u g ü z e l d u r u m d a n m a k s a t ; y ü z d e k i g ü z e l d u r u m d u r . ( T a t l 1 d i l l i , g ü l e r y ü z l ü , h o _ g ö r ü l ü o l m a k t 1 r . )

U r v e b . Z ü b e y r i s e t a k v a e l b i s e s i n d e n m a k s a d 1 n ; A l l a h k o r k u s u 　 o l d u u n u s ö y l e m e k t e d i r .

0 b n Z e y d i s e , t a k v a e l b i s e s i n d e n m a k s a t ; A v r e t m a h a l l i n i n ö r t ü l m e s i v e y a a v r e t m a h a l l i n i ö r t e n e l b i s e d i r 　 d e m e k t e d i r . 　

B e y d â v î ( 6 8 5 / 1 2 8 6 ) i s e t a k v a e l b i s e s i n d e n n e k a s t e d i l d i i h a k k 1 n d a _ u n l a r 1 s ö y l e m e k t e d i r : T a k v a e l b i s e s i n d e n m a k s a t ; i m a n k o r k u s u d u r . B a z 1 l a r 1 n a g ö r e s a d e c e i m a n d 1 r . B a z 1 l a r 1 n a g ö r e a h l a k , b a z 1 l a r 1 n a g ö r e h a r p e l b i s e s i d i r . 　

0 b n K e s î r ( 7 7 4 / 1 3 7 3 ) i s e t a k v a e l b i s e s i h a k k 1 n d a _ u n l a r 1 s ö y l e m e k t e d i r : 0 k r i m e d e n g e l e n b i r r i v â y e t e g ö r e ; o , k 1 y â m e t g ü n ü n d e m u t t a k î l e r i n g i y d i i d i r . 　

S o n d e v i r m ü f e s s i r l e r i n d e n A l û s î ( 1 2 7 0 / 1 8 5 4 ) d e b u h u s u s t a _ u a ç 1 k l a m a y 1 y a p m a k t a d 1 r : T a k v a l i b a s 1 n d a n m a k s a t , a m e l - i s â l i h t i r . A l l a h T e â l â d a n k o r k m a k t 1 r . H a y a d 1 r ( u t a n m a d u y g u s u d u r ) , i m a n d 1 r v e y a h u t h a c e l b i s e s i d i r v e y a a l ç a k g ö n ü l l ü l ü k t ü r . 　

T a k v â ö r t ü s ü n ü n n e o l d u u h u s u s u n d a S e y y i d K u t u b d a _ u n l a r 1 s ö y l e m e k t e d i r : A b d u r r a h m a n b . E s l e m ; A l l a h t a n k o r k t u u i ç i n , a y 1 p l a r 1 n 1 ö r t t ü ü n ü , t a k v a ö r t ü s ü n ü n d e b u o l d u u n u 　 s ö y l e r d i . A y 1 p y e r l e r i n ö r t ü l m e s i n d e k u l l a n 1 l a n v e z i n e t i s a l a y a n l i b a s 1 n m e _ r u i y y e t i y l e t a k v a a r a s 1 n d a b a l a n t 1 v a r d 1 r . B u n u n i k i s i d e l i b a s t 1 r . B i r i k a l b i n a y 1 p l a r 1 n 1 k a p a t 1 r , o n u g ü z e l l e _ t i r i r , ö t e k i b e d e n i n a y 1 p l a r 1 n 1 k a p a t a r a k b e d e n i g ü z e l l e _ t i r i r . B u n l a r b i r b i r i n i n t a m a m l a y 1 c 1 s 1 d 1 r l a r . Ç ü n k ü A l l a h t a n k o r k m a k v e O n d a n u t a n m a k , b e d e n d e k i a ç 1 k l 1 1 n ç i r k i n l i i n i i d r a k e t t i r e c e k _ u u r u n d o m a s 1 n a v e u t a n ç d u y g u s u n u n m e y d a n a g e l m e s i n e v e s i l e o l u r . A l l a h t a n k o r k m a y a n k i _ i i ç i n ç 1 p l a k l 1 k ö n e m l i o l m a d 1 1 g i b i , ç 1 p l a k l 1 a t e _ v i k e t m e k d e e n g e l g ö r m e z . H e r k e s i n A l l a h k o r k u s u n d a n u z a k l a _ m a s 1 n 1 , h a y a s 1 z l a _ m a s 1 n 1 , a y 1 p y e r l e r i n i a ç m a s 1 n 1 i s t e y e b i l i r . A s l 1 n d a v ü c u d u n ö r t ü l m e s i h a y a d u y g u s u n u n i f a d e s i d i r . . . A l l a h i n s a n 1 b u d u y g u y l a b e r a b e r y a r a t m 1 _ t 1 r . A y r 1 c a ö r t ü n m e i n s a n l 1 a g ö n d e r i l e n b i r k a n u n d u r . A l l a h o n l a r a b u n u y e r i n e g e t i r e b i l m e i m k a n v e k u d r e t i n i d e v e r m i _ t i r . Y e r y ü z ü n d e b i r ç o k _ e y i o n l a r 1 n e m r i n e â m â d e k 1 l m 1 _ t 1 r . 　

7 - K ö t ü S o n u ç l a r d a n K o r u y a c a k V a s 1 t a l a r :

0 n s a n o l u n u n k u r t u l u _ u i ç i n y a p m a s 1 g e r e k e n h u s u s l a r d a n b i r i d e , k ö t ü l ü k l e r d e n , s o n u k ö t ü y e v a r a n d u r u m v e d a v r a n 1 _ l a r d a n s a k 1 n m a k t 1 r . C e n a b - 1 A l l a h 1 n h i d â y e t e u l a _ t 1 r d 1 1 , d o r u y o l u b u l d u r d u u k i _ i , b u y o l d a s e b a t g ö s t e r m e s i n d e k e n d i s i i ç i n k ö t ü s o n u ç l a r d o u r a c a k v a s 1 t a l a r 1 b i l m e s i , t a n 1 m a s 1 v e k e n d i n i b u n l a r d a n k o r u y a c a k v a s 1 t a l a r 1 ö r e n m e s i g e r e k i r . 0 _ t e b u v a s 1 t a l a r 1 d a t a k v a k a v r a m 1 i ç e r i s i n d e b u l u n m a k t a v e b u h u s u s _ u â y e t t e _ ö y l e a ç 1 k l a n m a k t a d 1 r : H i d â y e t b u l a n l a r a g e l i n c e , A l l a h o n l a r 1 n h i d â y e t l e r i n i a r t 1 r m 1 _ v e o n l a r a k o r u n m a l a r 1 n 1 ( k e n d i l e r i n i k ö t ü s o n u ç t a n k o r u y a c a k v a s 1 t a l a r 1 ) v e r m i _ t i r . 　

B u r a y a k a d a r z i k r e t m i _ o l d u u m u z a n l a m l a r d a n b a _ k a , t a k v â 　 n 1 n K u r â n d a a y r 1 c a _ u a n l a m l a r d a d a k u l l a n 1 l d 1 1 n 1 g ö r m e k t e y i z :

a ) 0 m a n v e t e v h i d ; F e t i h , 4 8 / 2 6 ; H u c u r â t , 4 9 / 3 ; ^ u a r â , 2 6 / 1 1 .
b ) T e v b e ; A r â f , 7 / 9 6 .
c ) T a a t ; N a h l , 1 6 / 2 , 5 2 ; M ü m i n û n , 2 3 / 5 2 .
d ) G ü n a h l a r 1 t e r k ; B a k a r a , 2 / 1 8 9 .
e ) 0 h l a s ; B a k a r a , 2 / 4 1 ; H a c , 2 2 / 3 2 .





S O N U Ç :

N e t i c e o l a r a k d i y e b i l i r i z k i ; T a k v a , A r a p ç a l ü g a t t e v i k â y e k ö k ü n d e n g e l m e k t e o l u p , b i r _ e y i m u h a f a z a e t m e k , e z i y e t t e n k o r u m a k , h i m â y e e t m e k , z a r a r v e r e c e k _ e y d e n s a k 1 n m a k 　 a n l a m l a r 1 n a g e l m e k t e d i r . 0 f t i â l b a b 1 n d a n f a i l i s m i o l a n m ü t t a k î k e l i m e s i ; k o r u n a n , t a k v â s â h i b i o l a n a n l a m 1 n a g e l i r . T a k v a , a r a p c â h i l i y y e d e v r i n d e , e s a s o l a r a k , h a y v a n o l s u n , i n s a n o l s u n , c a n l 1 b i r v a r l 1 1 n , d 1 _ a r 1 d a n g e l e c e k t e h l i k e y e k a r _ 1 k e n d i n i k o r u m a d a v r a n 1 _ 1 　 m â n â s 1 n 1 t a _ 1 m a k t a i d i . B u , t a m a m e n m a d d î b i r t e h l i k e d e n k o r u n m a k i d i . T a k v â , ö z m a n a s 1 n 1 y i t i r m e m e k l e b e r e b e r , K u r â n s i s t e m i n e g i r i n c e , d a h a g e n i _ b i r m â n â k a z a n m 1 _ , t e m e l s ö z l ü k m a n a s 1 n a d a y a n a n y e p y e n i b i r m e f h u m o l m u _ t u r .

K u r â n d a t a k v a , m a d d î b i r t e h l i k e d e n d e i l , m a n e v î a z a b d a n v e i n s a n 1 b u a z a b a s ü r ü k l e y e c e k k ö t ü i _ l e r d e n k o r u n m a k d e m e k t i r . K e l i m e , z a m a n l a d a h a m a n e v î b i r a n l a m k a z a n a r a k t e m i z d i n d a r l 1 k 　 m â n â s 1 n 1 a l m 1 _ t 1 r .

K u r â n - 1 K e r i m d e n b a _ k a h i ç b i r k i t a b 1 n t a k v a y a , b u ö l ç ü d e , b u d e r i n l i k t e , b u _ u m û l d e b i r m â n â y ü k l e d i i n e _ â h i d o l a m a y 1 z . 0 s l a m 1 n d 1 _ 1 n d a h i ç b i r a h l a k v e t e r b i y e s i s t e m i n i n d e b u s e v i y e d e , m a d d e v e m a n a y 1 k u c a k l a y a n , k ö k ü d ü n y a d a , d a l l a r 1 , ç i ç e k l e r i v e m e y v e l e r i â h i r e t t e o l a n , â d e t a i n s a n l a r 1 c e z b e d e n b i r k e l i m e y e r a s t l a n 1 l a m a z . E v e t , m â n â v e m u h t e v â i t i b a r 1 y l e t a k v a d a ö y l e s 1 r l a r v a r d 1 r k i , K u r â n y ö r ü n g e s i n d e y ü r ü m e d e n o n a u l a _ m a k , t a k v a y a s 1 1 n m a d a n d a K u r â n 1 t a m a n l a m a k m ü m k ü n d e i l d i r .

TAĞUTTTT!!!!

Tağut

‘Tâğut’, ta-ğı-ye (tağâ) fiilinden türeme bir isimdir. Tağâ fiili, haddi aşmak, azmak, azgınlık etmek, su taşmak, deniz taşmak, zalimce ve despotça davranmak gibi anlamlara gelmektedir.

‘Tağâ’ fiili Kur’an’da değişik türevleriyle kullanılır. İlk inen surede, dolayısıyla, vahyin en ilk döneminde insan için ‘yetğâ’ fiili, te’kidli biçimde kull...anılır: “İnsan, kendisini müstağni gördüğü için mutlaka azar (tuğyan eder)” (İnnel insâne le-yetğâ; en raâhüstağnâ) (96/Alak, 6-7). Bu ayet insanın, kendisine Allah tarafından verilen her türlü nimetin kadrini bilip, şükretmesi ve mütevazi olması gerekirken, tam tersine, sanki başta kendi varlığı olmak üzere, sahip olduğu bütün şeyleri, kendi kudreti ile edinmiş/yaratmış, kendi kudretiyle var etmiş gibi bir büyüklenme haleti içine girdiğini, kendini yaratıcısından müstağni gördüğünü ifade etmektedir. İşte insanın bu isyankâr tutumu Kur’an tarafından, hem de vahyin daha ilk başında ‘tuğyân’ olarak anılmıştır. Tâğut olma yolunda insanın attığı ilk adım da işte budur.

Firavun’a yönelik olarak iki kez ‘tuğyan’ kelimesi kullanılmıştır. Musa’ya, kardeşi Harun’la birlikte gidip, kendisini tevhide davet etmelerini emreden Allah, Firavun’u ‘azmış’ (tağâ) birisi olarak tanımlamaktadır. “Firavun’a git/gidin, çünkü o azdı (tuğyan etti).” (20/Taha, 24, 43). Firavun’un azmasının (tuğyanının) mahiyeti ise, neredeyse hiçbir dilsel veya tefsirî araca başvurmadan anlaşılacak kadar açık ve seçiktir: Firavun, ben sizin en yüce Rabbiniz değil miyim? diyecek kadar müstekbir, bütün Mısır ülkesinin kendi mülkü olduğunu iddia eden, toplumun belirli bir kesiminin erkek çocuklarını öldürüp, kızlarını sağ bırakan tam anlamıyla zalim bir kraldır.

Kur’an, şahıs belirtmeden genel anlamda, tuğyan ederek, dünya hayatını ahirete tercih eden herkesin sonuçta varacağı yerin cehennem ateşinden başka bir şey olmadığını belirtir. (79/Naziat, 37). Ahirette cehennem ile cezalandırılan insanlar, orada birbirlerine düşerler. Öncülere uymuş olan (sürü takımı), tâbî oldukları kişileri suçlamaya başlarlar. Fakat öncüler, suçlamaları kabul etmezler ve şöyle derler: “Hayır! Siz zaten iman eden kimseler değildiniz! Bizim sizi zorlayacak bir gücümüz yoktu. Bilakis siz, tuğyan eden bir kavim idiniz!” (37/Saffat, 29-30). Firavun’a ilişkin “o azdı” derken ve dünya hayatını ahirete tercih ederek azanlardan bahsederken kullanılan tağâ fiilinin türevi ile, mü’minlere hitaben, “size rızık olarak verdiklerimizin temiz/helal olanlarından yiyin, bu hususta azıp taşkınlık/nankörlük etmeyin” (20/Tâhâ, 81) uyarısında kullanılan kelime, aynı türevdir. Demek ki, Allah’ın yarattığı helal rızıkların ötesinde rızık aramak veyahut da, Allah’a nankörlük etmek tuğyandır ve Firavun’un tuğyanı ile özde aynıdır.

Fertler halinde insanın tuğyan edici özelliğini gündeme getiren Kur'an bir de, kavimlerin tuğyanından bahseder. Demektir ki, bir kavim de, toplum halinde tâğutlaşma yolunda olabilir. Bir örnek olması için, geçmiş kavimlerle Muhammed (a.s)ın kavmi, kendilerine gelen Peygamberlere takındıkları tavır açısından karşılaştırılır. Önceki kavimler de, ne zaman ki kendilerine bir Peygamber geldiyse hemen ona ya sihirbazdır, ya da mecnundur demişlerdi. Muhammed (a.s)ın kavmi de aynı şeyi söyledi. Sanki diyor Kur'an, bu konuda birbirleriyle sözleşmişler gibi, birbirlerine böyle bir inkâr geleneğini vasiyet etmişler gibi! (51/Zariyat, 52-53). Halbuki hayır, aslında böyle bir vasiyetleşme olayı söz konusu değildir. Böyle bir vasiyetleşme olmadığı halde, kâfirliğin bir gereği olarak toplumlar, aynı inkârcı biçim üzerinde buluşuyorlar. Nasıl ki “akıl için yol bir”se, küfür için de yol hemen hemen öyledir. Zaten Kur'an, peygamberlerini sihirbaz ve mecnun olarak gören insanların öylesine bir sözleşmişlikten değil, tuğyan (azgınlık/taşkınlık) eden kavim olmalarından dolayı bu sonuca ulaştıklarını belirtmektedir. (51/Zariyat, 53).

Aynı meseleyi Muhammed (a.s) bağlamında tekrar gündeme getiren Kur'an, “Muhammed bir şairdir, onun, zamanın felaketlerine çarpılmasını bekliyoruz” demelerinin akleden değil, tuğyan eden bir kavim olmalarından kaynaklandığını ifade etmektedir. (52/Tur, 30-32). Buna göre, Peygamberlere iman etmemek, ya mecnundur veya şairdir diyerek bir şekilde Peygamber'i reddetmek, tâğutluğun belirtisidir. Ancak tâğutlar Peygamberleri bu şekilde reddederler. Nuh kavmini anlatırken de Kur'an’ın onları “en zalim ve en azgın” (innehum kânû hüm ezlemu ve etğâ) olarak nitelemesi dikkat çekicidir. (53/Necm, 52).

Tuğyan, isyan etmede haddi aşmak demektir. Yahudiler’in “Allah’ın eli bağlıdır” demek ve benzeri kâfirliklerini (5/Maide, 64) ve hem Yahudiler’in hem de Hristiyanlar’ın kendi kitaplarını hakkıyla uygulamadıklarını (5/Maide, 68) hatırlatan Kur'an, onların bu sapkınlıklarını ‘tuğyan ve küfür’ olarak nitelendirir. Bu iki ayette, sözünü ettiğimiz iki mesele dile getirildikten sonra şöyle denmektedir: “…Yemin olsun ki, sana Rabbinden indirilen, onlardan çoğunun azgınlığını (tuğyan) ve küfrünü artırır.” Çünkü Kur'an, ehli kitabın açıklarını ele veriyor, onların ihanetini ortaya çıkartıyordu. Böylece suçlu pozisyonuna düşüyorlar ve tuğyan ediyorlardı. Kur'an’a olan kinleri ve taşkınlıkları bundandı.

İşte, Yahudiler’in, “Allah’ın eli sıkıdır” demelerini de kapsayan, Allah’a kafirce iftiralar atmalarından, Kur’an’a ve Muhammed (a.s)a düşmanlık etmelerine varıncaya kadar, hatta kendi aralarına kıyamete kadar sürecek bir kin ve düşmanlık konulmuş olması Kur'an dilinde ‘tuğyan’ kapsamına alınmıştır. Tâğutluk işte böyle bir tuğyanla alakalı ve bağlantılıdır. Sonuçta tuğyan edimlerini işleyenler tâğut olmaktan başka bir yolda değildirler.

Musa ile Allah katından ilim verilen kul hikâyesinde, o kulun bir çocuğu öldürmesinin gerekçesi olarak da, çocuğun ileride mü’min ana-babasını azgınlık (tuğyan) ve küfre bulaştırma tehlikesi gösterilmektedir. (18/Kehf, 80). İkiyüzlü kâfirlerin mü’minlerle alay etmeleri, mü’minlerin ardından her türlü fitne-fesat kazanını kaynatmakla beraber, yüzlerine karşı “biz sizinle beraberiz” diyerek, kendilerince alay etmelerini Kur'an ‘tuğyan’ olarak adlandırır ve Allah’ın onlara bu tuğyanları içinde amaçsız, başıboş, serserice, yolunu kaybetmiş biçimde dolaşmalarına mühlet verdiğini beyan eder. (2/Bakara, 15). Buradan kolayca anlaşılacağı üzere bir zümrenin, Allah’ın, kalplerini mühürlemesini gerektirecek kadar kâfirlikte ileri gitmeleri tuğyandır.

Allah’ın dışında başka varlıklara (bunlar sonuçta insanlardır) tapan Mekke müşrikleri, eğer kendilerine bir mucize gelirse, iman edeceklerini ileri sürüyorlardı. Allah ise, böyle bir mucize verdiğinde yine inanmayacaklarını biliyordu ve onların bu ikiyüzlülüğünü yüzlerine vuruyor ve şöyle diyordu: Biz bir mucize verdiğimizde yine inanmadıkları zaman, ilk baştaki gibi onları tuğyanları içinde şaşkın, başıboş, amaçsız, ne yapacağını bilmez bir halde bırakıveririz. (6/En’am, 110). Allah’ın dalâlette bıraktığı kimseleri hidayete erdirecek başka herhangi bir güç ve kudret yoktur. Bu kimseler kendi azgınlıkları içinde şaşkın perişan vaziyette kalakalırlar. (7/A’raf, 186). Bunlar aynı zamanda ahirete inanmayan, ısrarla Allah’ın dümdüz yolundan çıkan kâfirlerdir. Allah onlara merhamet edip, sıkıntılarından kurtarsa bile, onlar yine tuğyanlarına devam edecek, körlük içinde bocalamaya devam edecekler, her şeye rağmen yine de îman etmeyeceklerdir. (23/Mü’min, 75). Şu halde Allah’a kalan iş, O’na kavuşmayı (ahireti) beklemeyenleri kendi azgınlıkları içinde debelenmeye terk etmektir. (10/Yunus, 11).

Tâğut kelimesi Kur'an’da birkaç defa geçmektedir. Bakara suresinin 256. ayetinde, tâğut Allah’ın dışında, kendisine adeta Allah gibi bağlanılan varlıklar olarak tanımlanmaktadır. “Dinde zorlama yoktur. Artık doğruluk (rüşd) sapıklıktan iyice ayrışmıştır. O halde kim tâğutu reddedip Allah’a iman ederse, kopmayan sağlam bir kulpa yapışmış demektir. Allah işiten ve bilendir.” (2/Bakara, 256).

İşte bu ayetle, devamı olan 257. ayet, Nisa, 51, 60, 76; Maide/60; Nahl/36 ve Zümer/17. ayetlerinde bahsedilen ‘tâğut’ ne ise, tâğut kavramı odur. Dolayısıyla şimdi bu ayetlerdeki ‘tâğut’u anlamaya çalışalım.

Yukarıda mealini yazdığımız bakara suresinin 256. ayetinde geçen ‘tâğut’, şeytan, putlar, kâhin ve sihirbaz, cinlerden ya da şeytandan birileri olarak yorumlanmıştır. Rağıb el-İsfehanî, “haddi aşan her azgına ve Allah’ın dışında kendisine tapılan her mâbuda tâğut denir” demektedir. Kâhin, sihirbaz veya cinlerden kimilerine tâğut denmesi, bunların insanları Allah’ın yolundan döndürmesi nedeniyledir. Zira Allah’ın hak yolundan yüz çevirten her şey tâğut cinsindendir. Yukarıda mealini yazdığımız Bakara suresinin 256. ayeti, “sağlam bir kulpa yapışmış” gerçek bir mü’min olmayı iki şarta bağlamıştır: Birincisi, tâğutu reddetmek, diğeri de Allah’a iman etmektir. Bu durumda tâğutu reddetmek (küfretmek) Allah’a imanın koşulsuz şartı sayılmaktadır. Şu halde tâğut, Allah’ın dışında, Allah’a iman etmeyi engelleyen, Allah’a iman etmekten insanları alıkoyan, yollarını şaşırtan, zihinlerini çeldiren şey ya da şeylerdir. Allah’a karşı azgın ve isyankâr olup, gerek kahren ve cebren ve gerekse yumuşaklıkla, gönül rızası ile kendisine insanları perestij ettiren, kendisini mâbud ittihaz ettiren insan, şeytan, put veya benzeri bir şey tâğuttur. Bunların ortak özelliği insanları Allah yolundan men etmektir. Allah’ın kullarının mâliki ve hâkimi olduğunu iddia eden ve insanları kendi kulu olmaya zorlayan kimselere tâğut denmiştir.

‘Tağut’un salt ‘şeytan’ olarak tercüme edilmesinin yanlış olduğu kanaatindeyiz. Gerek Mekke, gerekse Medine toplumuna bakıldığında, bu toplumların doğrudan şeytana tapmadıkları görülecektir. Benzer şekilde, kâhinlere, sihirbazlara da tapmıyorlar, bunları tanrı yerine koymuyorlardı. Ehli kitabın dışındaki müşrik Araplar putlara perestij ediyorlardı. Fakat putların şahsında, putların temsil ettiği şirk esasına dayalı bir inanç/din sistemine bağlıydılar. Putlar bu inanç sisteminin sembolleri, putperest toplumda içkin olan dînî-akîdevî yapının zahirdeki temsilcileridir. Esas olarak o putların arka planında yatan anlam önemlidir. Nitekim bu putların suretlerini acıkınca da yiyebiliyorlardı ama bu, putperestliği yedikleri anlamına gelmiyordu. Tarihin her döneminde putperestler bu put sembollerle kâfirce ve müşrikçe akidelerini ve yaşam biçimlerini ifade etmişlerdir.

Buradan şu sonuca varıyoruz: Bakara suresi 256. ayette Allah’a iman etmenin şartı olarak belirlenen ve ‘küfredilmesi’ zorunlu olan tâğut, şeytan değil, bizzat insanla ilgili bir kavramdır. Fakat tâğut kâhin veya sihirbaz da değildir. Tâğut, Allah’ın dışında şöyle veya böyle bir yaşam felsefesi oluşturan, bir dünya düzeni kuran bir kâfir sistemdir. Bu, Mekke gibi toplumlarda, reislerin yönettiği, içi dışı putlarla doldurulmuş bir Kâbe’yi merkeze alan, Darun Nedve gibi siyasi üsse sahip; para, kadın, kabilecilik gibi süflî zevklerin yüceltildiği, insan haysiyetinin hiçe sayıldığı gerçek bir şirk düzenidir. Medine gibi toplumlarda ise Vahyin tahrif edilmişliğinden cesaret alan, İslam’ın düşmanı hükmetme mercileridir. İşte Kur’an’ın, inkâr edilmesi Allah’a iman etmenin ön koşulu olarak ortaya koyduğu tâğut bizce budur.

Tâğut sisteminde şeytan elbette çok önemli bir aktördür, putlar önemli sembollerdir, kâhinler, sihirbazlar ve şairler nüfuzlu kimselerdir fakat bunların her biri tek başına bu ayette konu edilen tâğutun bizzat kendisi değildirler. Ama bilinmelidir ki bunları hem tek tek hem de bir bütün (sistem) halinde reddetmek, ayetin ifadesiyle ‘küfretmek’ gerekmektedir. Aksi takdirde sağlam bir kulpa yapışılmış olmayacaktır. Tıpkı “la ilahe illallah” tevhid sözünün, ilkin ‘lâ’ ile başlaması gibi, tâğut bağlamında da tâğutu reddetmek, ‘lâ’nın yerine kaim olmakta, ‘lâ’ gibi önce Allah’ın dışındaki bütün kâfirce sembolleri, Allah’dan gayrı kendisinde mâbudluk özelliği var sanan bütün ilahları, rableri reddetmekte, Allah’dan men eden her türlü azgın saptırıcıyı aradan çıkartmakta ve ondan sonra Allah'a iman etmenin yolunu açmaktadır. Biraz daha açıklayacak olursak, “tâğutu inkâr ederek Allah’a iman etmek” sözü, “lâ ilahe illallah” kelime-i tevhidinin tefsiri sadedindedir. Dolayısıyla, şirk bulaşmış her türlü fikri ve kişileri reddedenleri, “sadece eleştiriyorsunuz” gibi gerekçelerle ve hatta meseleyi “Müslümanın müslümanı eleştirmesi” olarak algılayanların hem lâ ilahe illallah sözünü ve hem de “tâğutu küfredip Allah’a iman etme” ilkesini anlayışlarında sorun olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Kur'an tâğutun insanlara kazandırdıklarıyla ilgili rolünü tanıtarak onu daha iyi kavramamızı istemektedir: Allah mü’minlerin velisi olup onları karanlıklardan (zulümattan) nura çıkarmakta iken, tâğut da kâfirlerin velisidir ve o da insanları nurdan zulümata düşürmektedir. (2/Bakara, 257). Buna göre tâğutun rolü, Allah’ın yaptığının tam tersidir. Eğer tâğut şeytan olsaydı, doğrudan şeytan olarak anılırdı. Böyle değil de ‘tâğut’ denmesi bu şeyin şeytandan başka bir varlık olması gerektiğini düşündürmektedir. Dolayısıyla bu tâğutun, yukarıda belirttiğimiz gibi, velisi, yol göstericisi şeytan olan, Allah’a iman etmeyen ve putperestlik bariz özelliği olan kâfir bir sistem olması uygun düşmektedir.

Kur'an tâğutla beraber bir de cibt kavramına yer vermektedir. Allah’dan gayrı, kendisine ibadet edilen her şeye cibt denmektedir ki bunlar da putlar demektir. Nisa suresinin 51. ayetinde ehli kitabın, cibt ve tâğuta iman ettikleri ve kâfirleri, mü’minlerden daha doğru bir yol üzerinde gördükleri belirtilmektedir. Bu şu demektir: Yahudiler ve Hristiyanlar, şüphesiz içlerindeki kin ve kıskançlık gibi nedenlere bağlı olarak, cibt ve tâğut olarak anılan, kâfirlerin tapındıkları ilahları ve Allah yolundan alıkoyucu sistemlerini beğenmekte, cibtin ve tâğutun varlığı kendileri için herhangi bir sorun teşkil etmemektedir. Sorun teşkil etmediği gibi, putperestlerin yaşam tarzını ve Allah yolundan alıkoyuculuklarını mü’minlerden daha tercihe şayan bulmaktadırlar. Hâlbuki aynı “lâ ilahe illallah” onlara da vahyedilmişti ve onlar da tâğutu reddedip bir tek Allah'a iman etmekle mükellef kılınmışlardı.

Maide suresinin 60. ayetinde ehli kitabın içinden tâğuta tapan bir zümrenin varlığına işaret edilmekte ve bunlara ‘abede-i tâğut’ denmektedir. Bu tanımlama Yahudiler’in Üzeyir’i, Hristiyanlar’ın İsa’yı ilahlaştırmalarını akla getirmekte ve onların tâğutla aralarının ‘iyi’ olduğunu açıklığa kavuşturmaktadır. Oysaki Allah’a iman eden mü’minlerin tâğuta kulluk etmekten kaçınıp, bir tek Allah’a yönelmeleri, sadece O’na tapmaları emredilmiştir. (39/Zümer, 17). İşte, Allah’ın kulluk etmekten kaçınmayı emrettiği tâğut, kendisini ilah yerine koyan, insanları kendisine perestij ettiren kâfir otoritelerdir. Bunlar, puta tapmak gibi bir küfrün daha da ilerisine gitmiş, kendilerini tapılan mevkiine koymuşlardır. Bunun için tâğut olmuşlardır.

Tâğut ‘şeytan’ gibi gözle görülmeyen bir varlık değil, önünde muhakeme olmaktan bahsedilen bir hüküm mercii (4/Nisa, 60), Allah katından olmayan (beşerî) hükümlerle karar veren otoritedir. Allah’ı tek hüküm koyucu, Rasulü’nü nihai otorite kabul etmeyen hüküm sistemi tâğuttur. Maide suresinin 44, 45 ve 47. ayetlerinde önemle vurgulanan Allah’ın indirdikleriyle hükmetmenin gereği ve bununla hükmetmeyenlere biçilen akidevî kisve, tâğutu anlamaya katkı sağlamaktadır. Yani Allah’ın hükümleriyle hükmetmeyi reddedenler kâfir, zalim ve fasıklar olup aynı zamanda tâğutturlar. Bu ayette konu edilen kişinin Ka’b b. Eşref olduğu rivayet edilmekteyse de bu rivayet çelişkiler taşımakta ve yerine oturmamaktadır. Şu var ki, tefsir geleneğinde ayetteki tâğut kavramının sonuçta bir ‘insan’ olarak algılandığını göstermesi bakımından dikkate değerdir.   

Allah her ümmete Allah’a iman edin ve tâğuttan kaçının buyruğunu tebliğ etmesi için peygamberler göndermiştir. (16/Nahl, 36). Bu beyandan, tâğutun, Allah’a tapmanın karşı tezini oluşturan küfür ve şirk yolu olduğu anlaşılmaktadır. Allah’a yapılmayan her tapma batıl olup şirk ya da küfür olarak adlandırılacağına göre, tâğut, Allah’ın dışında edinilen değişik ilahlar şahsında, küfür sistemlerini temsil etmektedir.

Kur'an, tâğutu, uğrunda kâfirlerin savaştıkları, mücadele verdikleri, Allah yolunun (sebîlillah) muarızı olarak tanımlar. (4/Nisa, 76). Mü’minler nasıl ki Allah yolunda savaşırlarsa, kâfirler de tâğutun yolunda savaşırlar. Fakat tâğutun yolu demek olan şeytanın dostlarının bu yolu, yani onların hileleri zayıftır ve mü’minler bu zayıf tuzağı kolaylıkla boşa çıkartacak güce sahiptirler.

Mü’minler tağuta perestij etmekten, tağuta dostluk beslemekten ve tağutun önünde muhakeme olmayı istemekten beridirler. Şirk nasıl kaypak bir sistemse, tağuti sistemler de kaypaktır. Kelime ve kavramları flûlaştırmakta mahir, dini tahrif etmekte deneyimlidir. Bu açıdan mü’minler tâğuta karşı ancak yüzde yüz Kur'an’a dayanan tevhid akidesiyle müteyakkız olabilirler. Kâfirlik geleneği, İslam’a olan hasımlığını, makyaj tazeleyerek, kelimeler ve kavramlara yeni anlamlar yükleyerek, ışıltılı/sırıtkan maskeler takarak var gücüyle sürdürmektedir. Mü’minlere düşen, kendilerinin, isimleri gereği zorunlu olarak Allah yolunda mücadele etmeleri gerektiğini bilmek ve bu imanlarını hiçbir zaman yitirmemektir.

İktibas Dergisi-Kavram

YAŞAMA YERLEŞMEK Üstün Dökmen

Yaşam kalitesini yükseltmek üstüne yazılmış, değerli görüşlerini açıklamış bu kitabında Prf. Dr. Üstün DÖKMEN. Yaşama yerleşmeyi, kaliteli yaşamayı, bir sandalyeye, bir koltuğa oturmaya benzetmiş yazar. Sandalyeye ya da koltuğa eğreti biçimde değil, tam ortasına dengeli bir biçimde oturmak gibi yorumlamış yaşama yerleşmeyi … İnsanların yaşamdan bıkkınlıklarını, sindirilmişliğini, karamsarlığını, yıldırılmışlığını görünce okumalarını önermek, tanıtmak istedim kitabı… Kitabın tanıtma yazısı bütünün tam bir özeti… yaşama yerleşmenin açıklaması sanki… “ Bazılarımız bazen (ve sanırım çok azımız da her zaman) dört elle sarılırız yaşama. Fark ederek, hissederek, anı yaşayarak yaşarız; bazılarımız ise sanki parmak ucuyla tutarız yaşamı. Bir sandalyeye, koltuğa, sedire kendimizi bırakarak, yayılarak yerleşmek de mümkündür,eğreti bir şekilde oturmak da…Benzer şekilde yaşama, bütün varlığımızla, varoluşumuzla yerleşmek de mümkündür, eğreti bir şekilde ucundan ilişmek de… Bir at üstüne tam yerleşmeyen suvariyi nasıl üstünden atarsa, yaşam da kendine tam yerleşmeyenleri, bir anlamda yeterince uyum sağlayamayanları üstünden atar, devre dışı bırakır.”

Mutluluğu bulmanın, mutlu olmanın, çevreyi de mutlu etmenin ne olduğunu açıklamış kitabın son bölümünde. Üç öyküyle, yorumlarıyla açıklık getirmiş düşüncelerine.

Aptal Hans
Alman halk masalı, Grimm Kardeşler derlemişler. Aptal Hans’a uzun yıllar çalıştığı emeğinin karşılığı ustası , onu çok zengin edecek kadar külçe altın verir. Eve dönerken Hans yorulur. Yolda gördüğü atlının atıyla altınları değişir. Hans mutlu olmuştur. Atı sonra inekle değişir. Yine mutlu olmuştur. İneği kazla, kazı da bileği taşıyla değişir, eve eli boş gelir.
Ana fikir çıkarır Üstün Dökmen: “ Aptal Hans gibi aptallık edip elindeki kıymetli şeyleri değersizleriyle değiştirme…
Altın nasılsa gidecek, hepimiz ölümlüyüz, elimizdeki bir gün nasıl olsa bitecek; önemli olanyaşam karşısında bu tuhaf alışverişte mutlu olabilmek. Hans hep mutluydu; ya bir de mutsuz olsaydı nasıl biterdi yolculuk, çekilir miydi? “

Kaşıkçı Elmas’ı

Rivayete göre, yaşlı ve fakir bir kadın çöpler arasında parlak bir şey bulur. Bu meğer elmasmış, bulduğu şeyin değerini bilmemiş. Bir kuyumcuya iki tahta kaşık karşılığı vermiş. Tabii elmas meşhur olmuş, adı da Kaşıkçı Elması olmuş. Ekliyor yazar:
“Kadın yaşamında bulup bulabileceği en değerli şeyi çok ucuza satmış. Bizler de yaşamımızı, bu dünyada bulup bulabileceğimiz en değerli şeyimizi yaşamımızı satmıyor muyuz? Yaşamını satanlarımız yok mu? Elması bulan kadının saf olduğunu, zarar ettiğini düşünüyoruz, onun adına üzülüyoruz. Ancak mutsuz olan biziz kadın mutluydu. Muhtemelen kaşıkları aldığında sevinmişti.. Yaşam fırça darbelerinden oluşan resimler gibi anlık duygulardan oluşur. Kadın mutlu oldu, o an kutsaldır… Bu dünyada elinde kalan gerçekten ona ait olan tek şey o andaki mutluluğudur…”

Yiğit Özgür’ün Delisi

Yazar, Yiğit özgür’ün bir karikatürünü yorumluyor: Kafasında hunisiyle bir deli, gözünü yerdeki papatyaya dikmiş, “ seviyor sevmiyor” diye söylenir… “ Papatya deliyi seviyormuş, ben de seviyorum o deliyi. Çiçekleri koparmayanları, ormanı yok etmeyenleri, hayvanları ve insanları öldürmeyenleri seviyorum. Çiçekleri koparmayanlar, ormanları yok etmeyenler, hayvanlrı ve insanları öldürmeyenler, yerlerinden yurtlarından etmeyenler yaşama sağlam yerleşirler. Yaşama sağlam yerleşenleri seviyorum.”
Sonuç: “ Altınlar ya da Kaşıkçı Elması’nın dışarıdan görünen ihtişamı önemli değildir. Sizin yaşam içinde hissettikleriniz önemlidir. Başkalarının sizin elinizde gördükleri zenginlikler değil siz içinizde hissettiklerinizle, yaşadığınız mutluluklarla zenginleşirsiniz. Yaşama yerleşirsiniz.”
Yaşama yerleşebilmeniz ve kaliteli yaşamanız dileklerimle…
                                                                                                      ÜSTÜN DÖKMEN

VUSLAT

İBRAHİM İSMAİL İ SEN ALLAH A NE ADADIN????

TESLİMİYET AMA NASIL?

Teslimiyet, hoş bir kelime değil. Teslim olmak, yenilginin, boyun eğişin, dayanamyıp pes edişin işaretidir. Ya da karşı tarafın gücünü, üstünlüğünü, pozisyonunu kabul edişin ilanıdır. Teslim olmak bitişin, tükenişin, silinişin ortaya konulmasıdır. Direnişi terketmek, silahı bırakmak, ma’reke meydanından kaçmaktır. Türkçedeki bilinen meşhur anlamıyla teslimiyet yenilgidir.

Ancak bir teslimiyet var ki, o bambaşka bir teslimiyet, o bambaşka bir boyun eğmedir. Bilinen teslimiyet her zaman zilleti ifade ederken, bu teslimiyet izzeti işaret eder. Teslimiyet, adı üstünde yelkenleri indirmek, yokum demek, bittim demek iken; bu teslimiyet yeniden doğuyorum, var oluyorum, ayağa kalkıyorum demektir... Bu teslimiyet sıradan bir pes etme değil; yeniden dirilişin imkanlarını tanımak, haddini bilmektir. Bu teslimiyet yenilginin, bitişin, silinişin değil; izzet kazanışın, pâye alışın baslangıcı, kerâmete (değerli oluşa) talip oluşun kararıdır. Bu teslimiyet, boyun eğip hiçliğe düşüşü değil, kabul ederek var oluşu seçişin ayrımıdır. Bu teslimiyet karşı tarafın gücünü mağlubiyetle kabul etme değil; kendi konumunun farkına varıp, bunu ait olduğu makama sunmadır. Daha doğrusu karşısında durduğu makamı, o makamın hak ettiği yeri tanımadır. Bu teslimiyet, beraberinde barış, selamet, huzur ve güven getiren bir teslim olmaktır. Kim bu şekilde teslim olursa o dünyada güvene, ahirette kurtuluşa kavuşur.

İlginçtir melekler cennetlikleri ‘teslimiyetle’  aynı kökten türeyen ‘selâm’ ile karşılayacaklar. Allah(cc) kullarına kendini aynı isimle takdim ediyor: “es-Selâm”. Onun insanlığın kurtuluş ve selâmeti için gönderdiği dinin adı da aynı kökten gelen bir kelime: el-İslâm.
Bu teslimiyet, insanın Sahibini itirafı, varlığını borçlu olduğu Rabbinden gelenlere itibar etmesidir. Zira onun bu itibarı kendisine izzet, şeref, saadet ve selâmet kazandırır. Bu teslimiyet “Âmentü/iman ettim-inandım ve emîn oldum” demektir, ‘semi’tü ve eta’tü/işittim ve itaat ettim’ demektir, ‘Âmentü ve saddaqtü/inandım ve tasdik ettim’ demektir.

Sözlükte Teslimiyet :
Türkçe sözlük onu şöyle açıklıyor : Teslim olma, kendini verme, boyun eğme. ‘Teslimiyet göstermek’ ise; birinin isteğini olduğu gibi kabul etmek demektir. (Türkçe Sözlük, s: 1462)
İslâmî literatürde ‘teslimiyet kelimesinin kökü ‘selime’ fiilidir. Bu da sözlükte bir işten kurtulmak, beri olmak demektir. ‘Selime’ fiili aynı zamanda; boyun eğmek, itaat etmek, savaşmaksızın esir almak  anlamlarına da gelir. Bu fiilin if’al kalıbındaki şekli ‘esleme’; İtaat etmek, teslim olmak, müslüman olmak kurtuluşa ermek, selâmete kavuşmak, barış yapmak, kurtarmak demektir. İslâm kavramının da kök fiili olan ‘esleme’ ayrıca, barış yaptı, sulha girdi ve barışın şartlarına uydu anlamlarına gelir. (Lisanu’l-Arab, 7/240-244)

‘Selime’, selamet-kurtuluş ve güvenlik manasını da taşır. Bundan türeyen ‘selâm’, emin olmak, güvenlik içinde olmak, barış ve esenlik içerisinde olmak demektir.
‘Teslîm’ masdarının aslı ‘selleme’ fiili, hem bir şeyi sahibine teslim etmeyi, hem de emre itaat ve inkıyad etmeyi anlatır. (Lisanu’l-Arab, 7/244)

Özetleyecek olursak ‘esleme’ fiili şu manalara gelir :
1-Barışa girmek, barış yapmak,  
2-Boyun eğmek, itaat etmek, kabullenmek,
3-İslâmı din olarak seçmek, İslâma girmek,
4-Allah’a teslim olmak, Allah’a bağlanmak,
5-İhlaslı ve samimi olmak,
6-Selem alış verişi yapmak, yani parayı peşin verip veresiye mal almak.

Kur’ an’da Teslimiyet :Kur’an, teslimiyet kelimesini fiil ve masdar formunda bir kaç yerde kullanıyor. ‘Selleme’ fiili Bakara 233. âyette teslim etme anlaminda kullanılmıştır.
“Selleme’, aynı zamanda bildiğimiz selâm vermek demektir.
“... Evlere girdiğiniz zaman, Allah tarafından mübarek ve pek güzel bir yaşama dileği olarak kendinize (birbirinize) selam verin (sellim). İşte Allah, düşünüpanlayasınız diye size ayetleri böyle açıklar.” (24 Nur/61) (bkz: 24/Nur 27)

İman edenlerden istenen Allah’ın ve Peygamberinin hükmüne tam teslimiyettir.
 “Hayır, Rabbine andolsun ki aralarında çıkan anlaşmazlık hususunda seni hakem kılıp sonra da verdiğin hükümden içlerinde hiçbir sıkıntı duymaksızın (onu) tam manasıyla kabullenmedikçe (verdigin hukme teslim olmadikca) iman etmiş olmazlar.” (4 Nisa/65) (bkz. 33/Ahzab/56)

İman kuru bir lâftan ibaret değildir; gönülden bağlanmak, inanmak ve kabullenmektir. Hem “Allah ve Resulü’ne inandım” deyip, hem de hükümlerine razı olmamak doğru değildir. 
Tıpkı örnek insan İbrahim peygamber gibi :
“Bütün benliğini Allah’a teslim eden, daima iyilik yapan ve her türlü batıldan yüz çeviren İbrahim’in inanç sistemine –Allah’ın onu sevgisiyle yüceltttiğini görerek uyan kişiden daha iyi iman sahibi kimdir.” (4/ Nisa 125)

Teslimiyet, Haktan geleni kabul etmek, imanı güçlendirmek, İslâma bağlılığı ortaya koymaktır.
“Andolsun ki, Resûlüllah, sizin için, Allah'a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah'ı çok zikredenler için güzel bir örnektir. Müminler ise, düşman birliklerini gördüklerinde: İşte Allah ve Resûlü'nün bize vadettiği! Allah ve Resûlü doğru söylemiştir, dediler. Bu (orduların gelişi), onların ancak imanlarını ve Allah'a bağlılıklarını (teslimiyetlerini) arttırdı.” (33/Ahzab 22)

Hz. Süleyman Sebe’ kraliçesine yazdığı mektupta şöyle diyordu: “Bana karşı büyüklük taslamayın ve bana gönülden teslim olmuş olarak gelin.” (27/Neml 31) (bkz. 27/Neml 38 ve 44) Buradaki teslimiyeti ‘müslüman olmak’ diye anlamak da mümkündür. Tıpkı şu âyetlerde olduğu gibi:
“Biz, her ümmete -(Kurban kesmeye uygun) hayvan cinsinden kendilerine rızık olarak verdiklerimiz üzerine Allah'ın adını ansınlar diye- kurban kesmeyi gerekli kıldık. İmdi, İlahınız, bir tek İlah'tır. Öyle ise, O'na teslim olun. (Ey Muhammed!) O ihlaslı ve mütevazi insanları müjdele!” (22/ Hac 34)
“İmdi, azap gelip sizi bulmazdan önce Rabbinize yönelin ve O’na teslim olun; sonra size kimse yardım etmez.” (39/Zumer 54)
“İçimizde, (Allah'a) teslimiyet gösterenler de var, hak yoldan sapanlar da var. Teslimiyet gösteren kimseler, doğru yolu arayanlardır.” (72/Cin 14)

Kur’an dilinde teslim olmak aynı zamanda onun davetine uyarak müslüman olmaktır, İslâmı din olarak gönülden benimsemektir.
“… Havariler dediler ki: “Allah’ın yardımcıları biziz: Biz Allah’a inandık, Sen de şahit ol ki biz Allah’a teslim olan müslümanlarız.” (2/Âli İmran 52.) (bkz.3/Âli İmran 20, 2/Bakara 131, 5/Maide 44,40/ Mü’min66)
Hucurat sûresi 14. âyette ki “…deyin ki müslüman olduk” ifadesi “İslâmın gücüne teslim olduk” şeklinde de anlaşılabilir. (M. İslâmoğlu, Hayat Kitabı Kur’an, s: 1030)

‘Esleme’ fiilinin geçtiği bütün âyetlerde teslimiyet ile İslâmı din kabul etmenin kasdedildiğini söyleyebiliriz. Demek ki müslüman olmak Allah’ın davetine, hükmüne, dinine, kaderine, hikmetine, kanununa teslim olmaktır.

Kavram Olarak Teslimiyet :
‘İslâm’, aynı kökten türemiş kelimedir. Burada kelimenin hakka ve doğruya boyun eğme manası ön plana çıkarılmıştır. Zira İslâm’a göre batıl’a ve yanlışa boyun eğme, teslimiyet değil isyandır.
Demek ki olumlu anlamıyla teslimiyet, barış, selâmet ve güven için Hakka tabi olmak, ona teslim olmak demektir.
‘İslâm’ kelimesi, inanmanın da ötesinde teslimiyeti, yani itaat ve inkıyad etmeyi, barış ve güvenliği de beraberinde getiren son derece kapsamlı bir kelimedir. ‘İslâm; mutluluğun, barışın, şeref ve izzetin sağlandığı yaşama biçiminin adı, bunları ortaya koyan değerler sistemidir. Bir başka deyişle ‘İslâm’; Allah’ın insanlara, onları mutluluğa ve yüceliklere yükseltmek için gönderdiği ilahî kanun, ilahî ilkeler bütünüdur. Allah’ın (cc) emirlerine teslim olup itaat etmeğe dayanan bir din olması sebebiyle bu dine İslâm denilmiştir. ‘İslâm’, barış isteyen bir otoriteye boyun eğerek, ondan razı olup ona saygı duyarak itaat etmek, boyun bükmek ve böylece barış ortamında ve güvenlik içinde yaşamayı istemek ve bu durumun devam etmesi için gerekli etkinlikleri yapmak demektir. İşte bu da bizim vurgulamak istediğimiz teslimiyettir.

 “İslâm’a teslim olan, inanana, ‘müslim’ veya ‘müslüman’ denilir. Müslim kavramı, Mü’min kavramından daha dar kapsamlıdır ama bu iki önemli kavram arasında sıkı bir bağlantı vardır. Müslim iman eden mü’min’dir, mü’min de İslâma teslim olmuş müslim’dir. Mü’min, İslâm’a şüphesiz inanan ve asla şüphesi olmayan kimsedir. O imanın içerisinde emniyette vardır, teslim olma da...

Kâinat, zerresiyle kürresiyle Allah’a teslim olmuş, O’nun hükmüne boyun eğmişlerdir. Daha doğrusu her şey Allah’ın koyduğu yerde durmakta, Allah’ın kendisine tevdi ettiği görevi icra etmektedir. Onların teslimiyeti bilinçli bir tercih değil, Sünnetullah’ın-Allah’ın yasasının gereğidir.
İnsanın teslimiyeti ise bilinçlidir, özgür irade iledir. Zira Allah (cc) insanı farklı yarattı ve ona seçim hakkı tanıdı. Eğer ikna olduktan sonra gönülden Hakka teslim olur ve gereğini yaparsa, varlık içinde en yüce mertebeyi kazanır, kâinatla barışıp uyum sağlar. Böylece bu insan, dünyada halife olur.

Nasıl Bir Teslimiyet ?
Teslimiyet “Şeriatin kestiği parmağın acımadığına” gerçekten inanmaktır. Allah’ın hükmüne, taksimine, adaletine, kararına razı olmaktır. Peygamberin İslâm adına getirdiklerine itiraz etmemektir. Kullarına genelde rahmetiyle muamele eden Rabbine; “Kahrın da hoş, lütfun da hoş” diyebilmektir.
Müslüman olmak ile, teslim olmak aynı anlama gelir. Yani selâmete ulaşan, tehlikeden, yanlışların getireceği zararlardan, korkuların getireceği dehşetten, cehaletin getireceği hatalardan emin olmak, salim olmak demektir.

Teslim olmak, Türkçe anlamıyla ellerini havaya kaldırıp, ‘tamam teslim oluyorum, size emanetim, istediğinizi yapabilirsiniz, istediğiniz gibi sevkedebilirisiniz’ demek değildir. İnsan harp esiri olmadığı gibi, doğuştan eşkıya da değildir. Onun Allah’ın davetine icabet etmesi, hiç bir zaman bilinen bir anlamda güçsüzün veya suçlunun teslim olması değil, Rabbine inanması ve güvenmesi demektir. O’nun ilahlığını ve Rabliğini kabul etmesi, O’na itaat etmesidir.

İnsan doğuştan suçlu değil ki, Rabbi O’nu yakalasın ve o da silahını bir kenara atıp ellerini kaldırsın. Ya da kurban olarak boynunu uzatsın. Sonra da ‘işte teslim oluyorum, vereceğin her türlü cezaya razıyım’ desin. Bu teslimiyet, güvene iltica, selâmeti tercih, kurtuluşa giden yolları benimsemedir. Sahibine itaat, bu itaatle selâmete kavuşmadır. Yoksa, kasaba teslim olan kasaplık zavallı hayvan gibi değil. Yoksa celladına boynunu ister istemez teslim eden idam mahkûmu gibi değil. Bu teslimiyetin ana muharrik unsuru samimiyettir. Bu teslimiyet soru soran, aldığı cevapla ikna olan, tatmin olan, sonra da kuvvetli bir şekilde inanmayı sağlayan bir teslimiyettir. Öyleyse şöyle söylemek mümkün: Teslimiyet samimiyettir.

Bu teslimiyet, ihlaslı müslüman olmaktır. Müslüman olmak bir açıdan kâinatın tabi olduğu fitrî koroya katılmak, yaratılışla aynı dili konuşmaktır. Yolunu, yönünü, dinini, yanını ve yöresini; haddini, yerini, gücünü, kapasitesini bilmektir. Bu teslimiyet, aslında bilmek veya farkında olmaktır. Neyin? Kime ait olduğunun, mülkün sahibinin, hayatın sahibinin, öldürenin ve diriltenin kim olduğunun…

 Allah’tan gelen her bir davete, “âmentü ve eslemte/inandım ve teslim oldum” diyen, Rabbini tanıyor, O’na itibar ediyor demektir. Tıpkı İbrahim gibi. “Rabbi ona ‘teslim ol’ dediğinde, karşılığı şu oldu: ‘Âlemlerin Rabbine teslim oldum.” (2/ Bakara 131) Tıpkı tazecik canını Allah için kurban vermeye hazır olan İsmail gibi. (bkz.37/Saffât102-103) Tıpkı Firavun’un zaferi için Hz. Musa’nın karşısında sahaya inen, ama Hz. Musa’nın mucizesini görünce iman eden sihirbazlar gibi. (bkz.7/A’raf 124, 20/Tâhâ71, 26/Şuarâ49) Tıpkı âdeta ateş denizinin ortasındaki Hz. İsa’nın havarileri gibi. (bkz. 3/Âli İmran 52,  61/Saff 14) Tıpkı Mekke’de her türlü olumsuzluğa ve tehlikeye rağmen Hz. Muhammed(sav)’i seçen ve o uğurda hicrete razı olan, “anam babam sana fedâ olsun ey Peygamber!” diyen sahabeler gibi. (bkz.10/ Tevbe100) Tıpkı Akabe gününde, yaptıkları biatın farkında olan Abbas ibn Ubade gibi. (bkz. İbni Hişam, Siyer 2/88) Tıpkı can pazarı olan Bedir öncesi Rasûlüllah’a (sav); “Ey Allah’ı Rasûlü! Allah sana ne emrettiyse onu yap. Biz seninle beraberiz. Biz İsrailoğullarının Hz. Musa’ya dedikleri gibi “Git Rabbin ve sen savaş; biz burada oturup bekleyeceğiz” demeyiz. Biz deriz ki “Git ve Rabbin ve sen onlarla savaş, fakat biz de seninle birlikteyiz.” Seni hak olarak gönderen Allah’a yemin olsun ki senin yürüdüğün yere kadar yürürüz” diyen Mikdâd ibnu Esved gibi. (bkz. Buharî, Tefsir/5-4609, Meğâzî/4-3952)

Tıpkı, “ya imanın ya da canın” diyenlere karşı “canım belki, fakat imanım asla” diyen iman erleri gibi… Tıpkı bütün devirlerde her türlü dünyalık vaadlere karşın imanından taviz vermeyen samimi müslümanlar gibi… Tıpkı içki, kumar, fala bakma ve put yasağı getiren âyetin sonunda ki; “... Artık (bunlardan) vazgeçtiniz değil mi?” (5/Maide 91-92) sorusuna; “Evet Yarabbi! vazgeçtik” diyen seçkin mü’minler gibi. (İbni Kesir, Muhtasar Tefsir 1/547) Tıpkı, tesettür emri geldiği zaman, sırf Allah’a itaat etmek, O’nun emrine teslim olmak için evlerinde ne bulabilirlerse onunla örtünen, Peygamber diliyle övgüyle mazhar olan  Muhacir ve Ensar kadınları ve onları izleyen iffet timsali mü’mineler gibi. (Buharî, Tefsir/24-4758, 4759)

Sözün Özü :
“Bir de kalkıp dediler ki: Yahudi ve Hırıstiyan olmayanlar cennete giremeyecek. Bu onların hüsnü kuruntusudur. De ki: Eğer iddianızın arkasında duruyorsanız, hadi isbatlayın. Hayır aksine, her kim bütün varlığıyla görürcesine (muhsin olarak) Allah’a teslim olursa (esleme), Rabbi katında onun karşılığını bulacak, o gelecek için kaygı, geçmiş için üzüntü duymayaacktır.” (2/Bakara,112)
“Ama kim de bütün varlığıyla görürcesine (muhsin olarak) inandığı Allah’a teslim olursa işte o kopması mümkün olmayan bir halkaya yapışmış olur: en nihayet her iş döner dolaşır, sonucunu takdir etmesi için Allah’a varır.” (31/ Lukman,22)

Yazının başında vurguladığımız ‘selime’ fiilinin manasına dönersek; insana düşen Allah’a hakkıyla teslim olmak, Allah’a bağlanmak; yani müslüman olmak, sonra bu imanında ihlaslı ve samimi olmaktır. Bu da şerefli ve izzetli bir teslimiyettir.

KUR AN

“Ömrüne yemin olsun ki…” Siz hiç birinin ömrüne yemin ettiniz mi?
Ama Allah etti. Elçisinin ömrüne yemin etti (15:72). Bunun açılımı “Harap olmuş ruhları imar ve inşa etmeye adanmış ömrün şahit olsun ki” demekti.
İnsan hayatına “ömür” denilmesi, insanın mâ hulika leh'inin (yaratılış amacının) imar ve inşa olduğunu gösterir. İnsan hayatı, hem o hayatın sahibini mamur etsin, hem de o hayatın sahibi çevresini ve geleceğini mamur etsin diye “ömür” adını almıştır.
“Umre” ibadeti de aynı kökten. Ömrü imar ettiği için “umre” denilmiş. İbn Haldun'un “medeniyet” yerine kullandığı 'umran kavramı da öyle. Zira medeniyet, bir “imar ve inşa seferberliği”dir.
Ömür Ramazan olur mu?
Hayat “ömür” olursa, ömür de ramazan olur. Yani: hayat hem sahibini hem de başkalarını imar ve inşaya adanırsa, işte o zaman ömür Ramazan olur.
Zaten Ramazan'ın ve bir Ramazan'la gelen Kur'an'ın amacı da budur. Kur'an'ın doğum ayını oruç suretinde kutlamamızın sebebi bellidir: İnsani yanımızı öne çıkarıp beşeri yanımızı arkaya çekmek. Akleden kalbimizi öne çıkarıp, içgüdülerimizi ve şehvetimizi arkaya çekmek.
Zira vahiy anlaşılsın, öğüt alınsın ve yaşansın diye indirilmiştir. Vahyin sahibi Allah, kelamını “Düşünen bir topluma” ithaf etmiştir. “Doğrusu Biz bu Kur'an'ı öğüt için kolaylaştırdık; şu halde yok mu öğüt alan?” diye tek bir surede tam beş kez sormuştur. “Kur'an'ın maksadı üzerinde derin derin düşünmezler mi?” diye sitem etmiştir. Kur'an'ın bir Ramazan'da inmeye başladığını söyleyen ayet, vahyin amacını şöyle ortaya koyar: “o, insanlık için bir rehberliktir; bu rehberliğe ve doğruyu eğriden ayırmaya dair bir belge ve bilgi kaynağıdır”.
Ömrün Ramazan olması için indiği geceyi ömre bedel kılan vahyin hayata inmesi şart. Değilse insan ziyandadır. Bunun en güzel özetini Asr suresi veriyor:
1. 'Asr şahit olsun ki…
'Asr “bir şeyin özünün posasından ayrılması için sıkılmasını” ifade eder. Yani, bir şeyin hasat ve hasılatını almaktır. Gündüzün hasılat vakti olduğu için ikindiye 'asr denilir. Hasadı tam alınmış bir hayatı ifade ettiği için yüzyıla 'asr denir. İnsanlık tarihinin olgunluk dönemine tekabül ettiği, dolayısıyla hasat ve hasılat zamanı olduğu için “ahir zamana” 'asr' denir. Dahası, tüm ömürlerin hasadının devşirilip hasılatının alındığı “hesap gününe” 'asr' denir. Şu halde, bu ayetin muhtemel anlamları şudur: “İnsan soyunun hasılat zamanı” veya “İnsanlığın ikindisi olan şu son çağ” ya da “Son vahye mazhar olan ahir zaman şahit olsun ki…”
2. Elbet insanoğlu tarifsiz bir kayıptadır.
Bu kayıp, insanın insanlık cevherinin kaybolmasıdır. Geriye canlı bir organizma olarak “beşer”in kalmasıdır. Sonuçta kaybolan insandır. Nasıl ki ahiret dünyanın ruhuysa, insan da hayatın ruhudur. İnsan kaybolursa, hayattan geriye ceset kalır. İnsanı kaybetmemek hayatın ruhunu kaybetmemektir. Bunun yolu son ayetteki şu dörtlü reçeteyi uygulamaktan geçer:
3. Ancak iman edenler, salih amel işleyenler; yani birbirine hakkı ve sabrı tavsiye edenler bundan müstesnadır.
1) İman etmek: İmanın akidevi tanımı inanmak, ahlaki tanımı güvenmektir. “Allah'a inanıp güvenenler” anlamına gelir. İnsan Allah'ın güveninin eseridir. Kayıpta olan insan, aslında Allah'ın güvenini (ve Allah'a güvenini) kaybeden insandır.
2) Salih amel işlemek: Bir amel ancak “ıslah” içeriyorsa sâlihât'tan olur. Yani, bir bozukluğu düzeltmeyen amel salihât'tan olamaz. Bu ayette iman sâlihât dışında sayılmıştır. Yine bir çok ayette namaz kılmak, zekat vermek sâlihât'tan değil hasenât'tan sayılır (Msl. 11:23; 2:277). Hasenât'a bire on, salihât'a cennet vaad edilir. Hasenât sahiplerinin seyyiatı örtülür, fakat sâlihât sahipleri “canlıların en iyisi” olmakla müjdelenir (25:70 ve 98:7). İyi olmakla yetinip aktif iyi olmayanlar kayıptan kurtulamazlar. İyiliği emretme kötülükten sakındırma farzı bu emrin daha sonraki adıdır. Yararı kişinin sadece kendine olan amel Salîh amel tanımına girmemektedir. O halde salih amel, 'kamusal alan'daki ifsada yönelik ıslah girişimidir.
Son iki şart salih amelin açılımıdır:
3) Hakkı tavsiye: Salih amelin açılımıdır. Hak, insan-Allah ilişkisinde tevhide, insan-insan ilişkisinde adalete tekabül eder. Hakkı tavsiye tevhid ve adaleti ikame için gayrettir.
4) Sabrı tavsiye: Hakkı tavsiye bedel ister. Bu bedeli ödemek gerektiğinde sabır tavsiye edilir. Sabır hak üzerinde sebat ve direniştir. Sabır, düzeltme talebinden vazgeçmemektir. Sabır, aktif iyi olma yolunda, kötülere ve aktif kötülere meydanı bırakmamaktır. Yoksa insanoğlunun kaybı kaçınılmaz olur. İnsanlar analarından iyi doğarlar, “aktif iyi” olamazlarsa, önce kötü, sonra aktif kötü olurlar. İşte o zaman bir tek o kaybetmez, bütün insanlık kaybeder.
İşte ömrün Ramazan olmasının anahtarı. Böyle bir ömrün ahireti bayram olmaz mı?